Ndërlidhjet

VOA: John Withers për zgjedhjet e 23 qershorit


 John Withers

John Withers

Arben Xhixho, Zëri i Amerikës


ZËRI I AMERIKËS
Ambasador Withers, le të sqarojmë që në fillim, që opinionet që do të shprehni në këtë intervistë, janë tuajat personale dhe nuk pasqyrojnë në ndonjë mënyrë a formë qëndrimin e Qeverisë amerikane.

JOHN WITHERS
Po, ky është një nga privilegjet dhe në fakt një nga kënaqësitë, kur je larguar nga detyra e ambasadorit. Ato që do të them, janë ato që unë besoj si qytetar privat amerikan, duke mos përfaqësuar pikëpamjet e askujt tjetër, veçanërisht jo të qeverisë, por thjesht të miat.

ZËRI I AMERIKËS
Parlamenti shqiptar miratoi tri ligjet e shumë-përfolura që i kërkoheshin Shqipërisë në rrugën e integrimit drejt BE-së dhe që kërkonin 3/5 e votave. Cili është mendimi juaj për këtë?

JOHN WITHERS
Nuk i kam parë ende të gjitha njoftimet për to, por kjo pritet prej kohe dhe është një zhvillim shumë pozitiv. Për të miratuar këto ligje, partitë kryesore duhet të arrinin një marrëveshje, një konsensus, çka ka munguar gjatë viteve të fundit. Pra, kjo është pozitive në kuptimin e saj më të thellë, pra që fryma partiake u la mënjanë për të mirën e vendit.

ZËRI I AMERIKËS
Dhe, kjo ndodh në mes të fushatës elektorale, që siç u shprehët ju, është një hap shumë pozitiv. Por, cili është mendimi juaj për gjendjen, në të cilën ndodhet vendi, tri javë para zgjedhjeve?

JOHN WITHERS
Unë vazhdoj të mbetem i shqetësuar për dy arsye: së pari për administratën, për vetë zhvillimin e zgjedhjeve. Mendoj se në një mjedis kaq të politizuar sa ai në Shqipëri këto ditë, që një parti, jo vetëm të konkurrojë në zgjedhje, por edhe të kontrollojë zhvillimin dhe administrimin e tyre, këtu ka konflikt të thellë interesi. Do të duhet një vizion më i qartë, një përkushtim më i madh, një besnikëri më e lartë, ndaj një të mire më të lartë, që një situatë e tillë të kalojë me sukses.

ZËRI I AMERIKËS
Kur thoni konflikt interesi, besoj e keni fjalën për gjendjen e tanishme në KQZ?

JOHN WITHERS
Shumë gjëra, KQZ-ja është një prej tyre. Ajo që ka ndodhur me KQZ-në ishte një marrje pushteti, unë e quaj një grusht-shteti administrativ. Ishte në kundërshtim me ligjin, në kundërshtim me Kodin elektoral dhe përtej përgjegjësive të Parlamentit për të votuar për të. Pra, ishte një përpjekje e partisë në pushtet për të marrë kontrollin e plotë mbi KQZ-në.

ZËRI I AMERIKËS
Është folur shumë për KQZ-në dhe unë nuk dua të ndalem gjatë në të, për interpretimin e asaj që ndodhi, por për t’iu referuar cilësimit tuaj si “puç administrativ”, nëse e lëmë mënjanë mënyrën si u bë, përfundimi ishte i njëjti balancim forcash si në fillim, pra po katër me tre. Pra, ku është “puçi” këtu?

JOHN WITHERS
Rregullat nuk mund të ndryshohen në mes të lojës. Edhe fëmijët e shkollës e dinë këtë, rregullat e lojës nuk ndryshohen kur ajo ka filluar, thjesht për të siguruar përfitim partiak. Unë nuk jam i vetmi që besoj se kjo lëvizje ishte e paligjshme. Praktikisht të gjithë në komunitetin ndërkombëtar, që e kanë shqyrtuar atë që ndodhi, janë të të njëjtit mendim. Nëse partia në pushtet do ta kishte realizuar pretendimin e saj në një formë ligjore dhe etike, që KQZ-ja të ri-organizohej, do të ishte gjë tjetër, por të ndërhysh me parlamentin, përkundër kundërshtimit të palës tjetër që merr pjesë në zgjedhje, kjo nuk ka emër tjetër, veçse të sigurosh avantazh politik.

Është për të ardhur keq pasi vendi tani shkon në zgjedhje me një KQZ të deformuar dhe të gjymtuar. Unë, po ashtu, kam shqetësime edhe për listat e votuesve. Kur listat lihen në dorën e një Ministrie të Brendshme që ka kaq shumë punonjës politizuar, si mund të besosh se pas gjithë këtyre viteve, listat e votave janë të rregullta? Si ka mundësi kjo? Këto nuk janë zgjedhjet e para që po zhvillohen në Shqipëri. Përse lista e votuesve nuk është një regjistrim i pakontestuar dhe i besueshëm i banorëve me të drejtë vote? Përsëri, shqetësimi im është se kjo bëhet për përfitime politike.

ZËRI I AMERIKËS
Le të ndalemi për pak momente në rolin e qeverisë amerikane gjatë kësaj periudhe zgjedhore. Drejtori për Ballkanin në Departamentin e Shtetit, Jonathan Moore, sapo përfundoi një vizitë, që u përqendrua te zgjedhjet. Kohët e fundit ka pasur shumë pikëpyetje të ngritura nga shtypi në Shqipëri nëse Uashingtoni flet me një zë apo jo. Ju jeni ndeshur me të njëjtën situatë kur ishit ambasador. A mund të na ndihmoni që audienca jonë t’i kuptojë më mirë marrëdhëniet ndërmjet Departamentit të Shtetit dhe Ambasadorit?

JOHN WITHERS
Shpresoj të jem në gjendje... Mendoj se ajo që shikuesit tuaj nuk duhen të harrojnë asnjëherë është fakti se ka një qeveri amerikane dhe qeveria amerikane ka një qëndrim, një politikë. Jo vetëm për Shqipërinë, por për gjithë problemet në botë. Ky qëndrim përcaktohet pas diskutimesh të shumta të brendshme, disa herë ka edhe debate për to. Por, pas këtij debati, që me termat amerikane, është një gjë shumë e shëndetshme, qeveria arrin në formulimin e qëndrimit të saj. Dhe, ky qëndrim është i vlefshëm si për Ambasadën në Shqipëri, ashtu edhe për burokracinë në Uashington.

Nuk e kam lexuar ende transkriptin e atyre që tha Jonathan Moore. Unë e njoh atë prej shumë vitesh, por do të isha shumë i kujdesshëm me mënyrën se si shtypi në Shqipëri e ka interpretuar këtë. Kam parë pjesë të tyre. Duhen lexuar me kujdes ato që tha ai, jo ashtu siç i ka interpretuar shtypi ato.

ZËRI I AMERIKËS
Nëse është e kuptueshme që qëndrimi amerikan ndaj Shqipërisë është i përcaktuar, a ka ndryshime, mospërputhje të vogla mes atyre që thonë zyrtarët lokalë amerikanë atje, pra ambasada dhe atyre që thotë Departamenti i Shtetit në Uashington?

JOHN WITHERS
Unë do të isha shumë i habitur nëse do të kishte. Pa dyshim unë nuk flas për qeverinë sot, por nga përvoja ime, do të befasohesha në se dallimet që mundohen të gjejnë njerëzit aty, vërtet ekzistonin. Në fund të fundit, ajo që ka rëndësi është se Ambasadori Arvizu flet për Presidentin e Shteteve të Bashkuara. Ai është përfaqësuesi zyrtar i tij. Pra për çdo sqarim, ai është personi që duhet pyetur. Dhe, ai do t’ju tregojë të vërtetën.

Ambasadorët amerikanë thonë të vërtetën. Por, në një kuptim më të gjerë, nuk ka rëndësi mendimi i Jonathan Moore-it, ose i të huajve të tjerë. Shqiptarët vetë e dinë të vërtetën. Ata e dinë çfarë ndodh. Duke e ditur këtë të vërtetë ata duhet ta kthejnë mendimin e tyre në votë. Duhet të shohin situatën në terren.

E kam thënë shpesh herë, këto zgjedhje do të përcaktojnë në se e ardhmja e Shqipërisë do të jetë demokraci, apo në se vendi do të rrëshqasë pas në diktaturë. Shqiptarët duhet të shohin tek vetvetja dhe jo të përpiqen të shohin se çfarë është në mendjen e burokratëve të Departamentit të Shtetit dhe të votojnë sipas asaj që besojnë, që për mua është të votojnë për ndryshimin.

ZËRI I AMERIKËS
A nuk është e ekzagjeruar kur shpreheni “rrëshqitje në diktaturë”?

JOHN WITHERS
Jo sipas pikëpamjes time. Një nga gjërat e mira për mua tani është se nuk jam diplomat dhe nuk kam nevojë të flasë me gjuhë diplomatike. Vendi po e humbet demokracinë dhe kjo ka qenë një përpjekje e vazhdueshme e regjimit në pushtet. Kur isha atje, por edhe më pas, institucionet e demokracisë janë dobësuar, sistemi i gjykatave është dobësuar, institucioni i presidentit është dobësuar, të gjitha këto struktura të reja, në zhvillim e sipër, që sigurojnë zbatimin e shtetit ligjor janë dobësuar. Tani ka një elitë drejtuese që e përdor ligjin për të mbrojtur interesat e veta, dhe jo drejtësinë për qytetarin e thjeshtë.

ZËRI I AMERIKËS
Dua të rikthehem edhe një herë te qeveria amerikane, më konkretisht te lobizmi. Ne të gjithë e dimë peshën e grupeve lobiste në Uashington. A ndikojnë ato në Departamentin e Shtetit dhe nëse po, sa i madh është ndikimi i tyre?

JOHN WITHERS
Së pari, lobizmi është pjesë e pandarë e politikës amerikane. Ajo që është e rëndësishme të kuptohet mbi grupet lobiste, është se ndërsa ato përpiqen të ndikojnë politikë-bërësit, ato vetë nuk janë politikë-bërëse. Politikanët janë ata që i hartojnë politikat.

ZËRI I AMERIKËS
Por, a ndikohen ata nga lobistët?

JOHN WITHERS
Ata përpiqen të ndikojnë, pa dyshim. Ka pasur ndoshta raste kur i kanë bindur zyrtarët të mbështesin këtë apo atë qëndrim, por në shumë raste ata nuk kanë pasur sukses. Ka pasur lobistë për Hosni Mubarakun, ka pasur lobistë për shumë politikanë që votuesit i kanë kundërshtuar, kryesorja është që grupi "Podesta" nuk ka të drejtën e votës në Shqipëri. Votuesi shqiptar ka të drejtën e votës. Dhe, për sa kohë ai shkon në kutinë e votimit dhe nuk pranon të frikësohet, atëherë ai vendos.

ZËRI I AMERIKËS
Po dhe ne do t’ua lëmë atyre dhe do ta shohim rezultatin shumë shpejt.

JOHN WITHERS
Po.

ZËRI I AMERIKËS
Ju përmendi probleme të shumta për Shqipërinë, por siç e thotë shprehja “duhen dy vetë për të vallëzuar tangon”, pra si shpjegohet gjendja e tanishme e Shqipërisë, me një demokraci ende të pakonsoliduar aty ku duhej të ishte, dhe si mund ta kapërcejë vendi gjithë këtë tension, gjithë këtë polarizim të thellë?

JOHN WITHERS
Është një pyetje që e bëjnë të gjithë dhe nuk besoj se ka një shkop magjik për të zgjidhur problemet e Shqipërisë. Por duhet filluar nga diku. Për mua elementi kritik i këtyre zgjedhjeve është nëse një qeveri, që ka bërë gjithçka që ka mundur për të dobësuar shtetin ligjor dhe demokracinë, do të vazhdojë ta ruajë pushtetin përmes rrugëve të drejta ose të padrejta, apo do të ketë një shans edhe pala tjetër?

ZËRI I AMERIKËS
Por, a nuk është edhe pala tjetër duke u përpjekur të shfrytëzojë një pjesë të qeverisë për të ardhur në pushtet? Një pjesë që mund të ketë kontribuar për këto probleme që ju përmendni? E kam fjalën tek aleanca mes PS dhe LSI-së?

JOHN WITHERS
Unë e kam theksuar hezitimin tim rreth zotit Meta. Vendimi për t’u bashkuar ishte politik. Politika i njeh këto raste. Unë nuk jam politikan. Atyre u takon të vendosin në se ky vendim strategjik do ta ndihmojë opozitën për të fituar zgjedhjet. Ata dinë shumë më tepër se unë për këtë.

ZËRI I AMERIKËS
Në Shqipëri imazhi juaj është ai i një ish zyrtari pro opozitës. Në fakt më shumë kundër qeverisë, sesa pro-opozitës. Përse?

JOHN WITHERS
Nuk e di se përse njerëzit më perceptojnë kështu.

ZËRI I AMERIKËS
Por a jeni i tillë?

JOHN WITHERS
Jo. Unë jam pro-demokracisë.

ZËRI I AMERIKËS
Ju tingëlloni shumë kritik ndaj qeverisë, pasi keni punuar me të për tre vjet.

JOHN WITHERS
Unë jam pro-demokracisë. Dhe kur ke një situatë, kur veprimet konkrete të kujdoqoftë në pushtet, bien ndesh me demokracinë, unë do të flas kundër tyre. Për opozitën nuk e di si do të veprojë. Por ajo që unë di, është se e kaluara e qeverisë dhe e tanishmja flet qartë. Veprimet e saj kanë qenë një taktikë e llogaritur dhe e vazhdueshme për të shkatërruar demokracinë shqiptare.

ZËRI I AMERIKËS
Atëherë, si e shpjegoni faktin që gjatë kësaj periudhe, Shqipëria u anëtarësua në NATO dhe tani po ecën drejt integrimit evropian? Komentet tuaja tingëllojnë sikur në vend nuk është bërë asnjë përparim. Askush nuk është shprehur se Shqipëria po bie në diktaturë...

JOHN WITHERS
Kur unë mbërrita në Shqipëri, po bëhej përparim shumë i mirë. Po bëhej gjithë ajo përpjekje nga qeveria , nga parlamenti, nga opozita, për t’u anëtarësuar në NATO. Ishte nga gushti 2007 deri në mars 2008, që mund të shikohej përparimi për të cilin ju flisni, kur institucionet po zhvilloheshin dhe po forcoheshin. Por më pas gjendja ndryshoi. Pika e kthesës ishte Gërdeci. Dhe papritur e njëjta qeveri që mbështeste shtetin ligjor dhe pavarësinë e gjykatave, u kthye kundër gjithë këtyre institucioneve në mënyrën më armiqësore.

Që nga kjo kohë filloi spiralja poshtë. Prandaj ajo që shqiptarët duhet të pyesin veten sot është: a është autoriteti i tanishëm qeverisës i lodhur? Mua më duket i lodhur, i plakur, i bllokuar tek e kaluara dhe duket se nuk ka më ide të reja. A është qeveria e tanishme e aftë të krijojë vende të reja pune? Dhe në se po, përse nuk i ka krijuar? Është ajo e aftë të përmirësojë sistemin shëndetësor, që të gjithë e kritikojnë? A është e aftë të përmirësojë sistemin arsimor? A është e aftë të krijojë kushte më të mira sanitare sidomos në zonat rurale? Pra për gjithë këto duhet menduar. A nuk është më mirë t’i jepet shansi dikujt tjetër?

ZËRI I AMERIKËS
Atëherë, do t’ua lënë atyre të vendosin?

JOHN WITHERS
Unë do t’u bëja thirrja shqiptarëve të dalin të votojnë në numër të madh, që çdo lloj përpjekje për manipulim të dështonte nga e drejta e tyre e votës.

Kjo intervistë fillimisht u publikua në Zëri i Amerikës.
XS
SM
MD
LG