Ndërlidhjet

HAXHIU: VERIU I KOSOVËS NUK ËSHTË NË RREZIK – AI ËSHTË HUMBUR MË 1999


Baton HAXHIU, analist

RADIO EVROPA E LIRË
Zoti Haxhiu, cila mendoni se do të jetë dinamika e zhvillimeve në Këshillin e Sigurimit rreth Kosovës?

BATON HAXHIU
Realisht, problemi i Kosovës dhe i procesit nuk varet prej takimeve në Këshillin e Sigurimit. Do me thënë, prapaskena politike ndërtohet në disa pika. Pika e parë ka të bëjë me takimin e G-8-shit në qershor, prandaj konsideroj se deklaratat e liderëve tanë, se në maj do të kryhet rezoluta dhe do të ndërrohet rezoluta në Këshillin e Sigurimit, janë më shumë pjesë e mosinformimit. E vërteta është diçka tjetër, se problemi i Kosovës nuk është problem fundamental i relacioneve Rusi, Amerikë dhe BE. Por, realisht këto probleme janë të ndërtuara në disa nivele. Kosova mund të jetë në nivelin pesë, gjashtë, shtatë...në problematikën e marrëdhënieve ruse, amerikane dhe gjermane. Ata të cilët lexojnë “New York Times”, “Washington Post”, “The Economist”, e shohin se koncepti i marrëdhënieve ka të bëjë me disa pika. Po them, me vogëlsinë tonë, po mundohemi të sqarojmë që të vijmë deri te dinamika e statusit. Nëse e keni parë një debat ruso-amerikan për raketat mbrojtëse, të cilat janë vendosur në Çeki dhe Poloni, tregon një prej problemeve. Nuk dua të hy në atë se a ka ndikim në problemin e Kosovës kjo apo jo, por megjithatë ka një ndërlidhje. Realisht, Rusia si kundërvlerë (kundërvlerë për rezolutën) thuhet që kërkon mungesën ose largimin e idesë së Amerikës, që NATO-ja të hyjë në Gjeorgji dhe Ukrainë. Kur i sqarojmë këto gjëra nga vogëlsia jonë, duket se ne po flasim gjëra të cilat nuk na takojnë, që vërtet nuk na takojnë. Por, problemet realisht nuk e kanë bazamentin e rezolutës, se rezoluta për Kosovën është shumë e vogël, në krahasim me problemet, që janë të ndërtuara në marrëdhëniet ndërkombëtare. Problemi tjetër është i marrëdhënieve Rusi-Gjermani, marrëdhënie jashtëzakonisht intensive ekonomike. Një prej elementeve kyçe të bisedimeve për rezolutën, është involvimi total i Gjermanisë në përkrahjen e një rezolute, të cilën Gjermania nuk e bën për shkak të marrëdhënieve që ka, me miliarda, me Rusinë. Dhe, në këtë pikëpamje, SHBA-të, Britania dhe Franca, ky treshi i madh, po mundohet ta shtyjë rezolutën, por janë këta faktorë të cilët realisht e pengojnë. Dhe tash, po kthehemi te agjenda. Nëse një Gjermani nuk e fut Kosovën në agjendën e Grupit G-8, i cili mbahet më 2 qershor, atëherë mund të shihet që rezoluta është shumë vështirë të kalojë në maj të këtij viti. Problemi tjetër është që Putini e ka paralajmëruar një vizitë në korrik, në Serbi. Unë nuk besoj që Rusia do të jetë e gatshme, që ta aprovojë një rezolutë në Këshillin e Sigurimit, dhe Putini të shkojë në Serbi vetëm si një faktor dekorues. Rusia është shtet i madh dhe nuk besoj që do të lejojë, që një kryetar i saj të shkojë dhe ta bindë Serbinë për një gjë që ka kaluar. Do me thënë, këto janë argumentet, që mua më bëjnë të besoj se rezoluta nuk do të aprovohet në maj, por diku në shtator. Se çarë do të jetë ai nivel i rezolutës në shtator, varet nga ato marrëdhëniet tjera që i kanë SHBA-të me Rusinë dhe BE-ja me Rusinë. E vetmja gjë që më bën të besoj në argumentin amerikan, është se Amerikës në këtë fazë i duhet gjithsesi një sukses në politikën e saj të jashtme. Amerika ka pësuar një debakël në Irak, e ka një problem të pazgjidhur në Palestinë, dhe të vetmen shpresë të suksesit e ka Kosovën. Prandaj, nga vogëlsia jonë kosovare, po mundohemi t’ia sqarojmë problemet këtij opinioni. Problemi kryesor është, se çfarë do të gënjejnë politikanët tonë, për arsye se as ata nuk kanë informata. As bashkësia ndërkombëtare nuk ka ‘plan B’, se ‘plani B’ nuk ekziston. Unë nuk besoj që Amerika dhe Rusia, apo Gjermania dhe Rusia, apo BE-ja dhe Rusia, do t’i prishin marrëdhëniet për Kosovën, sidomos me një Rusi e cila ka ofanzivë, sidomos kur raketat bërthamore janë vendosur në Çeki dhe Poloni. Problemi kryesor është, se çfarë do të bëjnë liderët tanë pas datës 24 maj, që pretendojnë se do të ndërrohet rezoluta, çka do të gënjejnë më tutje, se edhe ata janë në një pozitë të vështirë.

RADIO EVROPA E LIRË
Pikërisht në këtë, çfarë do të mund të ndodhë atëherë, nëse nuk do të ketë një rezolutë të Këshillit të Sigurimit deri në vjeshtë apo edhe më vonë?

BATON HAXHIU
Mendoj se ne duhet të kemi një invencion, se si ta bindim opinionin publik, që të mos shpërthejë. Ideja është që do të gjendet një gjë tjetër, ose të krijohet ideja e zgjedhjeve lokale ose zgjedhjeve të tjera, për arsye se liderët do ta humbin besimin dhe fuqinë pas datës 24. Nuk dua të bëj krahasim, por viti ’97 është po i njëjti, ose Dejtoni, që shtyheshin proceset pikërisht për shkak të paqartësisë. Pra, do të gjendet një invencion, që edhe liderët kur të gënjejnë tash e tutje për një datë, për arsye se as ata nuk kanë faj, edhe ata janë njerëz të painformuar, për arsye se nuk ka ‘plan B’, për arsye se bashkësia ndërkombëtare po mundohet ta shtyjë rezolutën, por është zënë ngushtë. Problemi kryesor është, se opinioni publik e ka shumë të vështirë të hyjë në këto procese të mëdha globale dhe të kuptojë pse Kosova është në vend të tetë, të nëntë ose të dhjetë. Këtu ekziston një qetësi tek e fundit, ekziston një proces që është në ‘stand by’, por ka mundësi të rregullohet. Nuk është sikur Iraku, sikur Palestina, ku ka probleme serioze, nuk është as si raketat bërthamore, por është një problem teknik, procedural, një proces që do durim. Tash, cila është gënjeshtra e radhës që duhet ta themi ne, unë nuk e di. Por, e di që duhet një invencion i jashtëzakonshëm për ta qetësuar këtë proces.

RADIO EVROPA E LIRË
Sa mendoni se janë valide sinjalizimet, se veriu i Kosovës është në rrezik dhe si pasqyrohet kjo në procesin e përgjithshëm politik?

BATON HAXHIU
Jo, veriu i Kosovës nuk është në rrezik, veriu i Kosovës ka humbur në vitin 1999. Është gënjeshtër kjo, është një fluskulë politike. Është problemi se si definohet veriu i Kosovës në kuadër të Kosovës. Nuk mund të thuhet që veriu i Kosovës ka humbur në vitin 2007 as 2006, veriu i Kosovës është përcaktuar në vitin 1999. Prandaj, ata që pretendojnë të ndërtojnë politika tash patriotike, janë vetëm patriotë të vonshëm dhe mendoj që i bëjnë sherr procesit. Unë nuk konsideroj që veriu i Kosovës është brenda Kosovës, procesi atje është jashtë Kosovës. Por, problemi është se si ta rregullojmë infrastrukturën ligjore për veriun në të ardhmen. Edhe biologjia edhe ekonomia e rregullon problemin e veriut në të ardhmen, në 20 vjetët e ardhshme. Tash për tash, veriu ekziston formalisht në Kosovë. Do të jemi të sinqertë edhe me opinionin publik, edhe me veten, edhe me politikën, edhe me bashkësinë ndërkombëtare. Problemi është, që veriu i Kosovës definohet si pjesë e Kosovës vetëm me atë që quhet tërësi territoriale. Në kokat e serbëve ekziston një veri imagjinar, i ndarë prej Kosovës. E tash, këtë veri imagjinar, ne duhet ta rregullojmë me kohë, me biologji, me ekonomi, duhet të ndërtojmë marrëdhënie të cilat me një perspektivë mund ta rikthejnë në proces kosovar. Tash për tash, Kosova atje është vetëm me policë ndërkombëtarë, ne nuk kemi kurrfarë kontrolli. Tek e fundit, nuk duhet të luajmë me zjarr, sepse fuqia jonë është e vogël për ta rikthyer me forcë atë vend. Çdo rikthim me forcë, çdo ndërhyrje me forcë është shumë problematike, sidomos derisa nuk stabilizohet statusi, derisa nuk stabilizohet infrastruktura ligjore, derisa nuk kemi prezencë totale ndërkombëtare, që do të bëjnë ndërhyrje ekonomike dhe ta heqin idenë nacionaliste, shoviniste, primitive serbe, që dominon atje, për arsye se ai vend është i ekskomunikuar. Ekskomunikimi është edhe politik edhe ekonomik. Dhe, ai vend kur është i ekskomunikuar ka probleme serioze të nacionalizmit, një nacionalizëm primitiv që mund të bëjë dëm, që mund ta derivojë krejt procesin dika tjetër. Prandaj, duhet të jemi shumë të kujdesshëm, se vetëm koha e shëron veriun. Veriu është formalisht i Kosovës. Këtu është dilema që duhet ta kenë politikanët kosovarë, cila duhet të jetë gjuha për veriun? Gjuha radikale, primitive, nacionaliste nuk guxon të ndodhë karshi veriut. Ne do t’i bindim me buxhet, me ekonomi, me biologji, që në të ardhmen veriu ta marrë një kahje tjetër.

RADIO EVROPA E LIRË
Zoti Haxhiu, nëse mund t’i kthehemi sërish lidershipit kosovar, çfarë mendoni për këtë lidership aktual, sa është duke vepruar në harmoni me zhvillimet aktuale në Kosovë dhe rreth saj?

BATON HAXHIU
Realisht, ky lidership është ‘indigo’, janë përkthyes të procesit, janë fotokopje e procesit. Unë ua di hallet personalisht. Janë të pafuqishëm, nuk kanë mundësi të ndikimit, janë të keqpërdorur, të mirëpërdorur, sido që të quhen. Nuk është problemi a janë të aftë apo jo, por janë të pafuqishëm. Janë të pafuqishëm sepse nuk kanë ndikim në proces. Nuk mund të ndërtojnë Kushtetutën e vet. Nuk kanë liri të ndërtojnë proces. Pse kanë ardhur në këtë pozitë? Tash duhet të kthehemi në vitin 1999, e unë nuk dua të kthehem, për arsye se ka gabime të jashtëzakonshme rrugës. Ekziston një ndërgjegjësim i tyre, por ky ndërgjegjësim është i pamjaftueshëm për arsye se dëmi është shkaktuar i madh. Dhe tash, këta duhet të jenë të dëgjueshëm, duhet të jenë fotokopje. Nuk janë origjinalë, janë liderë të cilët i emëron për shkak të procesit, jo për shkak të një produkti të votave, jo për shkak të një dijenie, jo për shkak të një koncepti e as të një vizioni. Vizioni i tyre është dëgjueshmëria maksimale. Ata duhet të jenë të dëgjueshëm për arsye se janë të pafuqishëm. Kjo është ideja e këtij lidershipi. Prandaj, unë nuk pajtohem të ndërrohet lidershipi për një arsye, se është dhënë, na ka mbetur pak kohë. Nuk pajtohem të ndërrohet lidershipi me revolucion, për arsye se hyjmë në një proces që nuk dihet se ku na çon. E dënimin për lidershipin do ta bëjmë pasi të kryhet rezoluta. E pashë një deklaratë që këta janë baballarë të shtetit ose të ardhshëm të Kosovës. Këta janë realisht baballarë të përkthimeve, janë indigo ose fotokopje. Ata janë të mirë vetëm për një fakt, sepse e kanë kuptuar që duhet të dëgjojnë.

INETRVISTOI: ZIJADIN GASHI
XS
SM
MD
LG