Forumi Ekonomik Botëror: Dëmi mjedisor, inflacioni, siguria kibernetike, rreziqet për Kosovën
Forumi Ekonomik Botëror: Dëmi mjedisor, inflacioni, siguria kibernetike, rreziqet për Kosovën
Një eskavator duke marrë zhavor në afërsi të Prizrenit. Fotografi ilustruese nga arkivi.
Dëmi mjedisor i shkaktuar nga njeriu, inflacioni i shpejtë, kostot e larta të jetesës, konfrontimi gjeo-ekonomik, dështimi i masave të sigurisë kibernetike dhe pabarazia digjitale janë rreziqet kryesore me të cilat mund të përballet Kosova gjatë dekadës së ardhshme. Kështu thuhet në Raportin për Rreziqet Globale 2023, të Forumit Ekonomik Botëror, që u publikua më 11 janar.
Sipas këtij raporti, kosto e lartë e jetesës është renditur si rreziku më i rëndë botëror për dy vjetët e ardhshme. Aty nënvizohet se kriza ekonomike do të ndajë thëllësisht vendet e pasura dhe ato të varfra, gjë që mund të kthejë mbrapa zhvillimin dhe përparimin njërëzor.
Sa i përket vendeve të rajonit, raporti thotë se Shqipëria rrezikohet më së shumti nga sëmundjet infektive, dështimi i masave të sigurisë kibernetike, inflacion i shpejtë, kontestimi gjeopolitik i burimeve dhe kriza të rënda të furnizimit me mallra.
Natyra që bashkëjeton me ndotjen
1/18Dy peshkatarë peshkojnë në lumin e ndotur të Sitnicës, që gjendet në afërsi të Mitrovicës.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
2/18Ujërat e zeza derdhen në Liqenin e Batllavës. Dhjetëra-mijëra banorë të Kosovës furnizohen me ujë të pijshëm nga ky liqen.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
3/18Në qendrën e skijimit në Brezovicë, drunjtë prehen për t'i bërë vend shtëpive e vilave të reja që po ndërtohen në këtë zonë.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
4/18Deponi e mbeturinave nga shkritorja e plumbit dhe zinkut, në qytetin Zveçan, që gjendet në veri të Kosovës.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
5/18Një eskavator shihet duke marrë zhavor e dhe në afërsi të Prizrenit, në jug të Kosovës. Ky material më pas përdoret për ndërtimin e shtëpive e ndërtesave të reja.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
6/18Një gurthyes në afërsi të qytetit të Gjilanit, prej ku merret zhavorri dhe gurë të tjerë për të ndërtuar rrugë të reja.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
7/18Gurthyes ka edhe në afërsi të Ferizajt, ku punëtorët marrin materialet për ndërtimin e rrugëve.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
8/18Ndërtuesit ilegalë, që marrin zhavorrin dhe rërën e lumit për të ndërtuar shtëpi, kanë dëmtuar shtratin e Drinit të Bardhë, lumë që gjendet në pjesën jugore të Kosovës.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
9/18Tymtarët e Termocentralit Kosova A. Ndotësit më të mëdhenj të mjedisit, në Kosovë konsiderohet se janë termocentralet Kosova A dhe B.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
10/18Mbeturina të hedhura në afërsi të qytetit të Mitrovicës.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
11/18Mbeturina të hedhura pranë një rruge në afërsi të kryeqytetit të Kosovës, Prishtinës.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
12/18Pamje pas një zjarri që shkrumboi një pjesë të Bjeshkëve të Nemuna, në perëndim të Kosovës.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
13/18Ky eskavator nxjerr zhavorr në një vend në afërsi të Prizrenit. Zhavorri i marrë nga kjo zonë më pas përdoret për ndërtimin e shtëpive.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
16/18Mbeturina industriale shihen në parkun industrial të Trepçës.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
17/18Një eskavator bëhet gati të nxjerr linjit nga minierat e qymyrit në afërsi të qytetit të Obiliqit.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
18/18Një ndërtesë banimi në Prishtinë, fasada e së cilës është shkatërruar. Fasadat e disa ndërtesave në Prishtinë janë të bëra nga asbesti, që konsiderohet i dëmshëm për shëndetin e njeriut.
Për dy muaj, Radio Evropa e Lirë ka fotografuar në disa lokacione në Kosovë, për të dëshmuar ndotjen që bëhet në fshatra, qytete, lumenj dhe male. Vendi po përballet me një ndotje të madhe si nga qytetarët ashtu edhe nga ndotësit industrialë. Përveç mbeturinave që janë krijuar që nga mbarimi i luftës, problem të madh paraqesin edhe mbetjet që janë shkaktuar në kohën kur Kosova ishte pjesë e ish-Jugosllavisë. Aktivistët mjedisorë kanë thënë se asnjëra nga qeveritë e pasluftës nuk e ka pasur prioritet mbrojtjen e natyrës.
Previous slide
Next slide
Kurse, Serbia, rrezikohet nga konfrontimi gjeo-ekonomik, goditje të rënda të çmimeve të mallrave, konflikte ndërshtetërore, kriza të kostos së jetesës dhe kriza të rënda të furnizimit me mallra.
Maqedonia e Veriut, në anën tjetër, mund të përballet me krizë në kosto të jetesës, kriza të borxhit, dëm mjedisor të shkaktuar nga njeriu, inflacion i shpejtë dhe i qëndrueshëm dhe ngecje në rritje ekonomike.
Edhe Mali i Zi, thotë raporti, mund të pëballet me krizën e kostos së jetesës, konfrontim gjeo-ekonomik, stagnim i rritjes ekonomike, dështim në përshtatje ndaj ndryshimeve klimatike, dëm mjedisor të shkaktuar nga njeriu, kriza të rënda të furnizimit me mallra, kriza të borxhit, si dhe kriza në punësim dhe jetesë.
Pasojat ekonomike të COVID-19 dhe luftës në Ukrainë kanë rezultuar në inflacion të lartë dhe ndryshime në politikat monetare, duke shënuar rritje të ulët ekonomike dhe të investimeve në rang global.
“Rikthimi në ‘jetë normale’ pas pandemisë së COVID-19, u ndërpre shpejt nga shpërthimi i luftës në Ukrainë, duke sjellë kriza të reja, veçanërisht në ushqim dhe energji”, shkruan raporti.
Raporti vë në dukje se dekada e ardhshme do të karakterizohet nga krizat mjedisore dhe shoqërore, të nxitura nga tendencat gjeopolitike dhe ekonomike. Gjithashtu, humbja e biodiversitetit dhe kolapsi i ekosistemit janë përkeqësimet më të shpejta globale gjatë dekadës së ardhshme.
“Pothuajse 3.6 miliardë njerëz në mbarë botën janë të ekspozuar në mënyrë të rrezikshme dhe të pambrojtur ndaj ndikimeve klimatike. Vendet në zhvillim, pavarësisht kontributit të tyre të kufizuar në ndryshimet klimatike, po mbajnë mbi supe barrën, por asnjë vend dhe asnjë ekonomi nuk është imune nga kriza klimatike”, thotë raporti.
