Dora e Al-Zawahirit në vrasjen e mijëra amerikanëve
AP
Shtetet e Bashkuara vranë liderin e Al-Kaidës, Ayman al-Zawahiri, në një sulm me dron në Afganistan, të kryer në fundjavë. Al-Zawahiri ishte një prej figurave kryesore që ndihmoi Osama bin Ladenin të organizonte sulmet e 11 shtatorit 2001 në Shtetet e Bashkuara dhe ndihmoi Al-Kaidën të mbijetonte dhe të përhapej në vitet pasardhëse.
Presidenti amerikan, Joe Biden, tha se duke lokalizuar dhe goditur al-Zawahirin, SHBA-ja po sigurohej që Afganistani nën pushtetin e talibanëve nuk do të bëhej më kurrë një bazë për sulmet ndaj pjesës tjetër të botës, siç ishin ato të vitit 2001.
Por, cili ishte lideri i Al-Kaidës, i cili iu shmang kapjes nga SHBA-ja për 21 vjet pas sulmeve vetëvrasëse me avionë, që e ndryshuan në shumë mënyra Amerikën dhe marrëdhëniet e saj me pjesën tjetër të botës?
Amerikanët që përjetuan sulmet e 11 shtatorit mund të mos e mbajnë mend emrin e al-Zawahirit, por shumë e njohin fytyrën e tij, më shumë se dy dekada më vonë: një burrë me syze, paksa i buzëqeshur, i shfaqur vazhdimisht në foto përkrah bin Ladenit, teksa të dy organizuan sulmin ndaj Shteteve të Bashkuara.
Me origjinë egjiptiane, al-Zawahiri lindi më 19 qershor të vitit 1951, në një familje mesatare në një lagje të qetë në periferi të Kairos. Një besimtar i devotshëm në fëmijëri, ai u përfshi në një degë të dhunshme islamike sunite që kërkonte të zëvendësonte qeveritë e Egjiptit dhe kombeve të tjera arabe me një interpretim të ashpër të sundimit islamik.
Në rininë e tij al-Zawahiri punoi si kirurg, por gjithashtu udhëtoi në Azinë Qendrore dhe Lindjen e Mesme, duke qenë dëshmitar i luftës së afganëve kundër pushtuesve sovjetikë dhe duke takuar më pas sauditin e ri, Osama bin Laden, dhe militantë të tjerë arabë që ndihmonin Afganistanin të dëbonte trupat sovjetike.
Ai ishte një nga qindra militantët e kapur dhe të torturuar në burgun egjiptian pas vrasjes së presidentit Anwar Sadat nga fundamentalistët islamikë në vitin 1981. Biografët thonë se kjo përvojë e radikalizoi më tej atë. Shtatë vjet më vonë, al-Zawahiri ishte i pranishëm kur bin Ladeni themeloi Al-Kaidën.
Al-Zawahiri bashkoi grupin e tij militant egjiptian me organizatën e Al-Kaidës. Ai i solli aftësi dhe përvojë organizative Al-Kaidës - duke vepruar fshehurazi në Egjipt dhe duke iu shmangur inteligjencës egjiptiane – çka e lejoi Al-Kaidën të organizonte qelizat e ndjekësve dhe të godiste anembanë botës.
Pse ishte i rëndësishëm al-Zawahiri?
Pas viteve të qeta duke rekrutuar terroristët që kryen sulmet vetëvrasëse, mbledhjes së fondeve dhe thurjes së planeve për sulmet e 11 shtatorit, Zawahiri dhe ndjekësit e tij u siguruan që Al-Kaida t'i mbijetonte ndjekjes globale që pasoi, në mënyrë që të kryenin sërish sulme.
Në arrati pas sulmeve të 11 shtatorit, al-Zawahiri ringriti udhëheqjen e Al-Kaidës në rajonin kufitar mes Afganistanit dhe Pakistanit dhe ishte lideri suprem i degëve të kësaj organizate në Irak, Azi, Jemen dhe më gjerë. Me një reputacion për goditjen e armiqve të afërt dhe të largët, Al-Kaida pas 11 shtatorit kreu sulme të shumta ndër vite: në Bali, Mombasa, Riad, Xhakartë, Stamboll, Madrid, Londër dhe më gjerë.
SHBA-ja kujton viktimat e 11 shtatorit
1/15Një grua vendos lule dhe një flamur amerikan në memoralin për viktimat e 11 shtatorit në Nju Jork, teksa Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
2/15Familjarët e viktimave mbajnë fotografitë e familjarëve dhe miqve që humbën gjatë sulmeve terroriste të 11 shtatorit, të cilat u kryen nga grupi terrorist, Al-Kaida. Nju Jork, 11 shtator 2021.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
3/15Dy persona përqafohen teksa marrin pjesë në ceremonitë për shënimin e 20-vjetorit të sulmeve terroriste në Nju Jork më 11 shtator.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
4/15Qytetarët nderojnë viktimat e 11 shtatorit. Kjo fotografi është shkrepur në ora 08:46, që përkon me kohën e njëjtë kur avioni i parë i rrëmbyer, goditi Kullën Veriore 20 vjet më parë.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
5/15Në ceremoninë përkujtimore në Nju Jork, mori pjesë presidenti Joe Biden, Zonja e Parë, Jill Biden, ish-presidenti Barack Obama së bashku me bashkëshorten e tij Michelle Obama, ish-presidenti Bill Clinton dhe ish-sekretarja e Shtetit, Hillary Clinton, ish-kryetari i Nju Jorkut, Michael Bloomberg dhe zyrtarë të tjerë të lartë amerikanë. Në mbarë SHBA-në, më 11 shtator, mbahen ceremoni, për të nderuar afro 3,000 qytetarët që humbën jetën 20 vjet më parë.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
6/15Ish-presidenti George W.Bush gjatë fjalimit në Shansvill të Pensilvanisë, ku u rrëzua fluturimi 93. Ai ishte president i SHBA-së në kohën kur ndodhën sulmet terroriste.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
7/15Ky oficer i bie këmbanës për të mbajtur një minutë heshtje gjatë ceremonisë përkujtimore në Memoralin dhe Muzeun e Qytetit të Nju Jorkut dedikuar viktimave të sulmeve të 11 shtatorit 2001.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
8/15Disa persona gjatë ceremonisë përkujtuese për viktimat e sulmeve terroriste. Nju Jork, 11 shtator 2021.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
9/15Një fotografi, disa flamuj dhe lule janë vendosur në Memorialin dhe Muzeun për 11 shtatorin në Nju Jork.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
10/15Një grua vendos lule në Memorialin e viktimave të 11 shtatorit. Nju Jork, 11 shtator 2021.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
11/15Një vizitor ecën pranë Monumentit të Uashingtonit teksa flamujt amerikanë janë ulur në gjysmështizë për të nderuar viktimat e 11 shtatorit. Uashington DC, 11 shtator, 2021.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
12/15Qendra Botërore Tregtare e fotografuar nga Nju Xhersi. Kjo fotografi është shkrepur në 08:46, pikërisht 20 vjet pasi avioni i parë goditi njërën nga kullat në Nju Jork.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
13/15Një vajzë vendos flamuj dhe lule në Memoralin për viktimat e sulmeve të 11 shtatorit në Nju Jork.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
14/15Zjarrfikësit marrin pjesë në ceremoninë për shënimin e 20-vjetorit të sulmeve terroriste. Nju Jork, 11 shtator 2021.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
15/15Në vigjilje të 20-vjetorit të sulmeve të 11 shtatorit, në Qendrën Botërore Tregtare në Nju Jork, u ndozën dritat. Ky rrokaqiej gjendet pranë vendit ku para 20 vjetësh ndodheshin edhe Kullat Binjake.
Më 11 shtator, Shtetet e Bashkuara shënojnë 20-vjetorin e sulmeve terroriste, të kryera nga Al-Kaida, që lanë të vdekur afër 3,000 persona. Ceremoni për shënimin e këtij përvjetori janë mbajtur në mbarë SHBA-në. Presidenti amerikan, Joe Biden ka bërë thirrje për unitet kombëtar. Më 11 shtator 2001, katër aeroplanë të rrëmbyer, kryen sulme në tokën amerikane. Dy avionë goditën Kullat Binjake në Nju Jork, një avion goditi Pentagonin në Uashington dhe një avion u rrëzua në Pensilvani, pasi pasagjerët kishin arritur që të përlesheshin me sulmuesit që gjendeshin në bord.
Previous slide
Next slide
Sulmet që vranë 52 njerëz në Londër në vitin 2005 ishin ndër sulmet e fundit shkatërruese të Al-Kaidës në Perëndim, pasi sulmet me dronë, sulmet kundër terrorizmit dhe raketat e lëshuara nga SHBA-ja dhe aleatët e saj vranë luftëtarët e lidhur me organizatën dhe shkatërruan pjesë të rrjetit terrorist.
Si u vra al-Zawahiri?
Në orët e para të mëngjesit të së dielës, al-Zawahiri doli në ballkonin e një shtëpie në Kabul, në Afganistan. Ai me sa duket qëndroi jashtë në ballkon, një veprim që ai e bënte shpesh, siç kishte vënë re edhe inteligjenca amerikane. Në këtë ditë, një dron i SHBA-së lëshoi dy raketa “Hellfire” në drejtim të liderit të Al-Kaidës, ndërsa ai ishte në këmbë, sipas zyrtarëve amerikanë, të cilët folën në kushte anonimiteti mbi detajet e sulmit.
Sipas analistëve, dyshohej prej kohësh prania e tij në Afganistan. Zyrtarët amerikanë mësuan këtë vit se së fundmi gruaja e Zawahirit dhe anëtarët e tjerë të familjes ishin zhvendosur në një shtëpi të sigurt në Kabul. Më pas edhe Zawahiri iu bashkua atyre, thanë zyrtarët e lartë të administratës.
Zyrtarët amerikanë, të cilëve iu bashkuan edhe liderët e lartë, si presidenti Joe Biden, shpenzuan muaj të tërë duke u siguruar dhe konfirmuar identitetin e tij – dhe rutinën e tij për të qëndruar i vetëm në të njëjtin ballkon – dhe planifikuan sulmin.
Çfarë nënkupton vrasja e tij për Al-Kaidën?
Varet se cili komandant i Al-Kaidës do të marrë vendin e tij. Dhe, pas dekadash sulme nga SHBA-ja dhe vende të tjera, grupi ka mbetur me një numër mjaft të reduktuar të njerëzve.
Eksperti i Al-Kaidës, Ali Soufan, vlerëson Saif al-Adli, një egjiptian si një nga kandidatët e mundshëm për të zëvendësuar al-Zawahirin. Statusi i lartë i al-Adl-it brenda organizatës, përvoja e tij dhe potenciali e karizma e tij për të tërhequr sërish dezertorët e al-Kaidës që i janë bashkuar grupeve të tjera ekstremiste, e bëjnë atë një kandidat potencial.
Por, në përgjithësi Al-Kaida tani përballet me një krizë udhëheqjeje dhe një të ardhme të lëkundur. Kjo përfshin rivalitetin ndaj grupeve të reja ekstremiste që u krijuan pas 11 shtatorit dhe që kanë gjithashtu një prani në Afganistan.
Charles Lister, një tjetër ekspert i rrjeteve të dhunshme ekstremiste, shkroi pas vrasjes së al-Zawahirit se natyra dhe përhapja e konflikteve në Lindjen e Mesme, Afrikë dhe në Azinë Jugore sot favorizojnë organizatat xhihadiste të fokusuara brenda vendeve dhe jo ato me target global.
Udhëheqësi i ardhshëm i Al-Kaidës do të duhet të dëshmojë lidhjen dhe dedikimin e tij ndaj "degëve të tjera të organizatës, të cilat kanë qenë më të gatshme të kundërshtojnë një udhëheqje qendrore të perceptuar si të shkëputur nga realitetet e konflikteve, duke qenë mijëra kilometra larg", shkroi Lister.
A e dinin talibanët që al-Zawahiri ndodhej në Afganistan?
Pa dyshim që po, sipas zyrtarëve amerikanë. Deri të hënën nuk ishte e qartë se prej sa kohësh ndodhej al-Zawahiri në Afganistan, por prania e tij atje përflitej gjerësisht prej disa muajsh, tha Asfandyar Mir, një ekspert i Azisë Qendrore në Institutin e Paqes në SHBA.
Jo vetëm kaq: Shtëpia ku jetonte Al-Zawahiri me familjen e tij ishte në pronësi të një këshilltari të lartë të liderit taliban, Sirajuddin Haqqani, sipas një zyrtari të inteligjencës amerikane.
Ka mundësi që edhe dikush në mesin e talibanëve i shiti SHBA-së informacion mbi al-Zawahirin dhe familjen e tij. Por, në mesin e viteve 1990 ishte një qeveri talibane që pranoi liderët e Al-Kaidës dhe i lejoi ata të komplotonin mbi sulmet e 11 shtatorit atje, duke nxitur kështu edhe luftën 20-vjeçare të udhëhequr nga SHBA-ja.
Shqetësim pas vdekjes së al-Zawahirit në kryeqytetin e Afganistanit është se talibanët po i lejonin sërish organizatat e armatosura ekstremiste të vendoseshin në Afganistan pas tërheqjes së SHBA-së, ashtu siç i druhej Perëndimi.
