Parlamenti iranian, i dominuar nga konservatorët e vijës së ashpër, ka miratuar kuadrin e një projektligji që kriminalizon një sërë ndërveprimesh me mediat e huaja “armiqësore” dhe institucione të tjera me lidhje jashtë vendit, ndërsa autoritetet kërkojnë të frenojnë atë që e konsiderojnë infiltrimin e huaj në Republikën Islamike.
Masa u miratua më 16 gusht nga 183 deputetë në parlamentin me 290 vende dhe ndalon dhënien e intervistave, pjesëmarrjen në diskutime apo komunikime të tjera me media të përshkruara si amerikane, izraelite ose të financuara nga Shtetet e Bashkuara apo Izraeli.
Projektligji do ta bënte gjithashtu vepër penale dërgimin e videove, fotografive, regjistrimeve audio ose të dhënave të tjera te media joiraniane apo te persona të angazhuar në veprimtari mediatike jashtë vendit.
Krijimi i një kuadri të gjerë të ri për ndjekjen penale të ndikimit të dyshuar të huaj vjen në një kohë kur gazetarët dhe të tjerë të akuzuar se mbajnë kontakte me organizata të konsideruara armiqësore nga Teherani po përballen me një shqyrtim gjithnjë e më të madh.
Dënime me burg për shkeljet
Analisti politik me bazë në Finlandë, Kambiz Ghafouri, i tha Radios Farda, shërbim në gjuhën persiane i Radios Evropa e Lirë, se masa – shkeljet e së cilës do të dënoheshin me gjashtë muaj deri në dy vjet burg – mund ta “kthejë Iranin në Korenë e Veriut”.
“Përshkallëzimi i infiltrimit nuk ndodh në shoqëri, por në strukturën e pushtetit... Në vend që të merren me aparatin e sigurisë, ata po godasin gazetarët”, tha Ghafouri.
Ai shtoi se, nëse autoritetet do të kërkonin vërtet boshllëqe në sigurinë kombëtare, “do të duhej të mbanin përgjegjësi vetë”.
Fusha e gjerë e legjislacionit shtrihet thellë edhe në jetën kulturore dhe akademike.
Kontaktet me media të tjera të huaja do të kërkonin njoftim paraprak të Ministrisë së Inteligjencës përmes një sistemi qeveritar, duke u kërkuar në praktikë iranianëve të informonin autoritetet para se të jepnin një intervistë.
Legjislacioni përcakton Ministrinë e Inteligjencës dhe degën e inteligjencës së Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) si organet përgjegjëse për hetimin e shkeljeve të dyshuara.
Imazhet e fotoreporteres iraniane që u dënua për shkak të punës së saj
Masa të tjera të miratuara nga parlamenti parashikojnë ndalimin e përjetshëm të prodhimit ose regjisurës së filmave, dokumentarëve, shfaqjeve teatrale, muzikës ose librave që promovojnë “kulturën antiislame” ose paraqesin vendin në mënyrë negative.
Projektligji synon gjithashtu veprimtaritë arsimore dhe kërkimore, duke parashikuar pesë deri në 10 vjet burg për organizatorët e kurseve ose seminareve që konsiderohen “të papajtueshme me kulturën iraniane”, ndërsa pjesëmarrësit mund të dënohen me deri në dy vjet burg.
Gjithashtu, çdo bashkëpunim akademik i paautorizuar me universitete ose institute kërkimore të huaja, pa miratimin e Ministrisë së Inteligjencës, do të dënohet me gjashtë muaj deri në dy vjet burg.
“Edhe shkenca duhet të kalojë përmes censurës së sigurisë”, tha Ghafouri, duke akuzuar autoritetet se po përpiqen t’i izolojnë iranianët dhe “t’u mbyllin gojën”.
Projektligji duhet të miratohet nga organi mbikëqyrës kushtetues, Këshilli i Gardianëve, për t’u kthyer në ligj.
Irani tashmë vendos kufizime të gjera ndaj gazetarisë së pavarur dhe qasjes në informacion. Ai ka zhvilluar gjithashtu një fushatë vdekjeprurëse, duke përdorur ato që organizatat për të drejtat e njeriut thonë se janë pothuajse gjithmonë akuza të fabrikuara ose të ekzagjeruara për “spiunazh”, për të ekzekutuar këdo që shihet si person që vë në pikëpyetje autoritetet.
Iran Human Rights thotë se deri më tani këtë vit ka verifikuar të paktën 472 ekzekutime, duke nxitur shefin e OKB-së për të drejtat e njeriut, Kurt Volker, të akuzojë autoritetet se po përdorin dënimin me vdekje “për të ngjallur frikë te popullsia dhe për të shtypur mospajtimin”.
Reporterët pa Kufij e rendisin Iranin në vendin e 177-të nga 180 vende në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit 2026, duke përmendur arrestimet, mbikëqyrjen, ngacmimet, censurën dhe dënimet e rënda me burg ndaj gazetarëve.