A do të ulen apo do të rriten pagat e funksionarëve është pyetja që u shtrua në publik pasi në Kuvendin e Maqedonisë së Veriut, me procedurë të përshpejtuar, kaloi paketa e ligjeve me të cilat u ul koeficienti me të cilin llogaritet paga e tyre.
Bëhet fjalë për ndryshime në ligjet për pagat e deputetëve, pagat e personave të zgjedhur dhe të emëruar, gjyqtarëve dhe prokurorëve si dhe anëtarëve të Këshillit të Prokurorëve dhe Këshillit Gjyqësor.
Këto ndryshime vijnë vetëm pak ditë para se në llogaritë bankare të mbi një mijë funksionarëve të emëruar paga e muajit shkurt të dalë më e “ulët”.
Pyetja që u ngrit në publik është për sa denarë do të jetë më e ulët paga që funksionarët do ta marrin në mars. Praktikisht, ulja e koeficientit që propozojnë deputetët “e ha” rritjen e bazës, prandaj ndikimi neto është minimal, sipas sindikatave.
Kjo do të thotë se me ndryshimet e propozuara ulet koeficienti që shumëzohet me pagën mesatare për kryeministrin, presidentin e shtetit, kryetarin e Kuvendit, ministrat, deputetët, kryetarët e komunave dhe drejtorët.
SHIKONI EDHE: Në Shkup vazhdojnë protestat e punonjësve të administratës publike për rritje pagashKryeministri Hristijan Mickoski, i cili sipas të dhënave të fundit në faqen e internetit të Qeverisë kishte pagë bazë prej 140.450 denarësh (rreth 2.278 euro), me uljen e koeficientit nga 3.47 në 3.17, në mars do të marrë pagë prej 140.469 denarësh (rreth 2.279 euro).
Nëse kësaj llogaritjeje i shtohet edhe stazhi i kryeministrit prej 12 për qind, paga e tij bazë, pa shtesat e tjera në pagë, do të arrijë në 157.569 denarë.
Nëse koeficienti nuk do të ulej, me harmonizimin me pagën mesatare për vitin 2024 që merret si referencë, ai do të duhej të merrte 153.762 denarë bazë, që me stazhin do të arrinte në 184.514 denarë.
Paga bazë e presidentes Gordana Silanovska Davkova është 140.469 denarë, ndërsa meqë ajo tashmë ka plot 40 vite stazh, kjo do të thotë se baza do të arrijë në 168.824 denarë.
Koeficienti i deputetëve me ndryshimet e propozuara pritet të ulet nga 2.69 në 2.45, me çka paga e tyre e janarit prej 108.877 denarësh do të ulet në 108.564 denarë.
Ministrat me këto ndryshime do të kenë koeficient të ulur të pagës nga 2.85 në 2.6, që do të thotë se paga e tyre e janarit prej 115.353 denarësh do të ulet në 115.211 denarë.
Pushteti dhe opozita e shohin nga prizma të ndryshme pagën e deputetëve
Sipas propozuesve të ndryshimeve ligjore, ulja e koeficientit do t’u sjellë funksionarëve pagë më të ulët prej 10 deri në 13 mijë denarësh.
“Për deputetët dhe funksionarët në pushtetin ekzekutiv i ulim koeficientet me çka drejtpërdrejt e shkurtojmë barrën buxhetore. Për gjyqtarët dhe prokurorët publikë parashikojmë harmonizim të koeficienteve me qëllim që pagat e tyre të jenë në korrelacion me mundësitë reale ekonomike të shtetit. Ndërsa për kryetarët e komunave propozojmë shkallë të re varësisht nga numri i banorëve”, deklaroi deputeti Bojan Stojanoski.
Por, me këtë qëndrim nuk pajtohet deputeti nga opozita e LSDM-së, Oliver Spasovski, i cili pretendon se ky është manipulim, sepse nuk mund të zbritesh diçka që nuk e ke marrë.
Ai thotë se grupi parlamentar i LSDM-së do t’i mbështesë ndryshimet me të cilat rritet paga e tyre.
“Pra, pretendimi se po i ulin pagat për 200 ose 300 euro nuk është aspak i vërtetë. Sepse praktikisht ne do t’i rrisim pagat në këtë nivel që është tani, sepse nuk mund të konsiderohet si ulje diçka që në të ardhmen do ta merrnim. Kështu që ne do ta mbështesnim një gjë të tillë. Pse? Sepse konsiderojmë se prioritet duhet të jenë punëtorët, prioritet duhet të jetë paga minimale”, thotë Spasovski për REL.
Ai shton se problemi në manipulim është se shumica qeverisëse në Kuvend nuk votoi për rritjen e pagës minimale, por vetëm për ndalimin e rritjes së pagës së funksionarëve.
LSM: Deputetët nuk i ulën pagat e tyre
Kryetari i Lidhjes së Sindikatave, Sllobodan Trendafilov, thotë se në Kuvend kanë propozuar ndryshime ligjore me të cilat baza e pagës së funksionarëve do të shumëzohej me pagën minimale në vend të asaj mesatare, me çka realisht do të ulej paga e tyre për 40 për qind.
Por, siç thotë ai, për fat të keq, asnjë deputet nuk e mbështeti iniciativën e tyre.
“Është e rëndësishme të dihet se ata nuk po i ulin pagat e tyre për 12.000 deri në 13.000 denarë siç përpiqen t’ia shpjegojnë këtë publikut, por vetëm po i mbajnë pagat e tyre të rritura për 79%, përkatësisht shumica qeverisëse tregoi se për ta shpëtuar pozitën dhe pagën e vet, në një ditë me procedurë të shkurtuar ndryshuan 4 ligje, ndërsa dy vjet u duhen për të ndryshuar një ligj për të rritur pagat e punëtorëve dhe ende nuk e ndryshojnë”, thotë Trendafilov.
Prokurorët kërkon tërheqjen e ndryshimeve ligjore nga seanca plenare
Në listën e funksionarëve që do të marrin pagë më të ulët nga ajo e pritshme janë prokurorët dhe gjyqtarët. E para me reagim të ashpër ishte Shoqata e Prokurorëve, e cila kërkoi nga deputetët ta heqin pikën nga rendi i ditës i seancës plenare.
Sipas ndryshimeve të propozuara në ligjin për pagat e prokurorëve, pagat e prokurorëve themelorë në mars do të rriten për 273 denarë, ndërsa prokurorëve nga Prokuroria Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit do t’u rritet paga për 134 denarë.
Sipas Shoqatës, është jokushtetues përpjekja e Qeverisë për ndryshimin e koeficienteve në pagat e tyre, sepse, sipas ligjit për pagat e prokurorëve publikë, paga e tyre mund të ndryshohet vetëm pas një procedure të përcaktuar disiplinore.
“Konsiderojmë se kjo është një zgjidhje antikushtetuese dhe e paligjshme me të cilën rrezikohet pavarësia e prokurorëve publikë përmes presionit ekonomik”, thuhet në reagimin e tyre.
Më tej ata thonë se paga e tyre, e cila lëviz nga 90.000 deri në 130.000 denarë, është më e ulëta në rajon, ku pagat e prokurorëve janë nga 100.000 deri në 270.000 denarë. Prokurorët akuzojnë se shtesat e parashikuara me ligj për kompleksitetin e punës prej vitesh nuk u paguhen për shkak të mungesës së mjeteve në Buxhet.
Ndaj këtij kërkese të prokurorëve, deputetët nga pushteti u porositën të punojnë për rritjen e besimit, e jo të mendojnë vetëm për paga.
“Dhe në vend që të punojnë për rritjen e atij 2% besim nga qytetarët, ata mendojnë ekskluzivisht vetëm për paga. Por, do ta përsëris, bëhet fjalë për një grup të vogël njerëzish që janë nën kontrollin e LSD-së dhe BDI-së, përndryshe edhe atje ka shumë njerëz të ndershëm që për fat të keq nuk mund të vijnë në shprehje nga këta”, deklaroi deputeti nga VMRO-DPMNE, Brane Petrushevski.
Koeficientet për funksionarët deri tani janë ulur dy herë
Kjo është hera e tretë që ulen koeficientet për pagat e funksionarëve pasi Gjykata Kushtetuese e “zhbllokoi bazën”.
Në dhjetor 2024, deputetët në Kuvend nga radhët e VMRO-DPMNE-së, Bojan Stojanoski, Dafina Stojanoska dhe Eli Panova, paraqitën propozim-ndryshime në Ligjin për pagën dhe kompensimet e tjera të personave të zgjedhur dhe të emëruar, me të cilat u ulën koeficientet e pagave.
Atëherë nga 3.92 si koeficienti më i lartë për përcaktimin e pagës së presidentit të shtetit, kryetarit të Kuvendit dhe kryeministrit, u ul në 3.47.
Një veprim të tillë e bëri edhe pushteti i mëparshëm i udhëhequr nga LSDM dhe BDI në shkurt 2024, kur me ndryshime në gjashtë ligje ndaluan rritjen e të ardhurave mujore të bartësve të funksioneve publike duke e ulur koeficientin më të lartë nga 4.50 në 3.92.