Përshëndetje! Në 3 minuta është një newsletter i Radios Evropa e Lirë, ku përpiqemi që zhvillimet më të rëndësishme t'jua zbërthejmë dhe t’jua sjellim sa më thjesht, shkurt e shqip.
Mungesa e kompromisit për presidentin po thellon krizën politike në Kosovë. Zgjedhjet e parakohshme duken të mundshme, por pa garanci për zgjidhje. A do të mund ta zhbllokonin ato situatën apo do ta përkeqësonin?
Të enjteve, Radio Evropa e Lirë ju sjell një material të kompletuar për temën më të përfolur të javës, dhe ju njofton se çfarë ia vlen të dini për të.
Për ta pranuar të parët në emailin tuaj, para publikimit në ueb-faqen e REL-it, regjistrohuni falas!
🎧 Dëgjojeni këtë newsletter:
Your browser doesn’t support HTML5
Kujt i konvenojnë zgjedhjet – dhe çka do të mund të sillnin ato
Sinjalet që dhanë subjektet kryesore politike në Kosovë nuk paralajmërojnë një kompromis të mundshëm për zgjedhjen e presidentit të vendit deri më 28 prill.
Ky është afati kushtetues për zgjidhjen e kësaj çështjeje, në të kundërtën vendi do të shkonte në zgjedhje të parakohshme parlamentare.
Kujt i leverdisin ato?
Vëzhguesit e zhvillimeve politike konsiderojnë se subjektet politike nuk kanë bërë përpjekje serioze për ta zgjidhur nyjën e krizës politike dhe institucionale.
Opozita s’i pranoi dy emra të propozuar për president nga partia në pushtet, Lëvizja Vetëvendosje (LVV). Partia Demokratike të Kosovës (PDK) dhe Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) refuzuan edhe postin e kryeparlamentarit, të ofruar nga LVV-ja, duke e konsideruar joserioze ofertën për kompromis.
Analisti Rrahman Paçarizi, profesor i Departamentit të Gazetarisë në Universitetin e Prishtinës, konsideron se, përgjithësisht, të tri partive po iu konvenojnë zgjedhjet.
Sipas tij, LVV-ja ka shfaqur gatishmëri për të shkuar në zgjedhje, pasi nuk arriti t’i tejkalonte përplasjet me Vjosa Osmanin, tashmë ish-presidente e vendit, për ta propozuar edhe për një mandat të dytë.
Megjithatë, ai konsideron se partia e kryeministrit Albin Kurti nuk e ka pozitën e favorshme njëjtë sikur në zgjedhjet e 28 dhjetorit të vitit të kaluar, kur fitoi mbi 51 për qind të votave.
“Mendoj se zgjedhjet më së paku i konvenojnë Lëvizjes Vetëvendosje, sidomos pas çarjes që ka pësuar kjo parti në raport me tashmë ish-presidenten Osmani”, shprehet Paçarizi për Radion Evropa e Lirë (REL).
LVV-ja dhe subjekti politik Guxo, i themeluar nga Osmani, garuan bashkë në një listë zgjedhore në tri palë zgjedhjet fundit.
Për njohësin tjetër të çështjeve politike, Agon Maliqi, është e vështirë të përcaktohet se kujt i konvenojnë zgjedhjet aktualisht. Por, edhe ai konsideron se, pas ndarjes me Osmanin, LVV-ja nuk mund ta përsërisë rezultatin e zgjedhjeve të kaluara.
“Ndoshta opozita është në një pozitë më të mirë. Pozitat e saj në Kuvend mund të favorizohen më shumë [pas zgjedhjeve eventuale]”, thotë Maliqi për REL-in.
Ish-presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, gjatë një vizite në qytetin e Gjilanit.
Çfarë do të mund të ndryshonte pas zgjedhjeve eventuale?
Paçarizi konsideron se një gjë është e sigurt: LVV-ja nuk do të ishte e gatshme t’i ndryshonte raportet me partitë politike që aktualisht janë në opozitë.
Nëse zgjedhjet do të mbaheshin në qershor, dhe nëse partitë politike tash opozitare do të arrinin të ndërtonin një konsensus për bashkëqeverisje, një ndryshim i raportit të forcave në Kuvend do të ishte i mundshëm, mendon ai.
“Ndoshta zonja Osmani do të arrijë që t’ia shkëpusë një 5 përqindësh LVV-së, një pjesë të atyre që vetë i ka dërguar në Lëvizjen Vetëvendosje në zgjedhjet e vitit 2021. Mirëpo, kjo nuk garanton që do të ketë zgjidhje”, thotë Paçarizi.
Ai shton se, për të arritur deri te një zgjidhje që nënkupton zgjedhjen e të gjitha institucioneve, përfshirë edhe presidentin, LVV-ja do të duhej të binte nën 40 deputetë, ndërsa opozita aktuale të bëhej më e fuqishme me numra.
Në të kundërtën, LVV-së do t’i duheshin rreth 70 deputetë që të mund të gjente zgjidhje si e vetme, thotë Paçarizi.
Të dy këto opsione, sipas Paçarizit, “në kushtet e tashme janë vështirë të imagjinueshme”.
Kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku.
Maliqi konsideron se LDK-ja po synon të rikonsolidohet para zgjedhjeve eventuale. Një rikthim i Osmanit në këtë parti mbetet ende i paqartë, ndonëse kreu i LDK-së, Lumir Abdixhiku, e ka lënë derën hapur për të.
“Se sa do të përkthehet dalja e Osmanit [nga partneriteti me Kurtin] në ulje të përqindjes së LVV-së... ne e kemi parë një herë. Për shembull, në zgjedhjet e shkurtit të vitit të kaluar, kur Osmani ishte në marrëdhënie të acaruara me Kurtin, LVV-ja ishte më afër 40 përqindëshit”, thekson Maliqi.
Ai kujton se në zgjedhjet e fundvitit, votat e qytetarëve që jetojnë në diasporë favorizuan LVV-në.
Këto vota, sipas tij, do të ishin më të pakta, në rast se zgjedhjet do të mbaheshin në qershor, kur prania e diasporës në vend është më e ulët.
Kreu i partisë më të madhe opozitare, PDK, Bedri Hamza, gjatë një tubimi zgjedhor nëntorin e vitit të kaluar.
Si të zgjidhet nyja e krizës politike dhe institucionale?
Analistët nuk besojnë që mozaiku i renditjes së subjekteve në skenën politike do të ndryshonte në mënyrë substanciale.
Për Paçarizin, e vetmja shpresë që të shmangej një bllokadë e sërishme institucionale dhe kushtetuese është që partitë politike ta kuptonin raportin e forcave ndërmjet tyre, si dhe rëndësinë dhe domosdoshmërinë e bashkëpunimit ndërmjet tyre.
“Rrugë të tjera nuk ka. Rrugët e tjera janë të rrezikshme për Kosovën... Përndryshe, na presin cikle zgjedhore të pafund”, thekson Paçarizi.
Të përafërt e ka mendimin edhe Maliqi. Sipas tij, zgjedhjet e parakohshme parlamentare do të mund të sillnin ndryshim përmbajtësor, vetëm në rast se rezultati do të ishte i tillë që LVV-ja të mos mund të qeveriste si e vetme.
“Pas shumë përpjekjeve, [LVV] do të detyrohej të arrinte një lloj kompromisi me të paktën njërën prej partive... U pa që edhe me 51 për qind, LVV-ja ka nevojë për një konsensus, të paktën për postin e presidentit”, thekson Maliqi.
Ai shton se, në rast se LVV-ja do t’i refuzonte kompromiset edhe pas zgjedhjeve eventuale brenda javësh, “një bashkëpunim i opozitës do të imponohej nga rrethanat”, në mënyrë që ato të bashkoheshin, të merrnin pushtetin dhe të konsolidonin institucionet.
Faleminderit që e lexuat këtë newsletter! Nëse ju pëlqeu, ju ftojmë ta shpërndani me të tjerët. (Ata mund të abonohen falas këtu për ta pranuar çdo numër të newsletter-it tonë).
Për fund, ju rekomandojmë t'i shikoni disa materiale të përzgjedhura që i kemi publikuar ditëve të fundit:
- “Për ne, ai ka qenë gjithmonë hero”: Jeta e Afrim Bunjakut nga kujtimet e gruas së tij
- Monopol në pistë: Kush përfiton nga furnizimi me karburante në Aeroportin e Prishtinës?
- Pse “askush nuk është i sigurt” në luftën me dezinformatat
Keni diçka për të na thënë? Duam t’ju dëgjojmë. Na shkruani në evropaelire@rferl.org.