Banorët e një kompleksi banesor në qytetin perëndimor ukrainas të Ivano-Frankivskit së voni pranuan një mesazh të pazakontë.
“Duke nisur nga e hëna, 4 maj, territori i kompleksit tuaj banesor do të pastrohet nga punëtorët emigrantë nga India”, njoftoi kompania që qëndron pas ndërtimit të këtij kompleksi, duke shtuar se “kompania jonë u detyrua ta ndërmarrë këtë hap për shkak të mungesës kritike të punëtorëve”.
Njoftimi shpejt u shpërnda në mediat lokale, ku reagimet ishin jashtëzakonisht negative. “Djemtë thanë po vriten në front, kombi po shkatërrohet qëllimshëm dhe këta [shtetas indianë] po vijnë te ne”, shkroi një grua në seksionin e komenteve në postimin e një artikulli lidhur me punëtorët indianë.
Situata të ngjashme janë shfaqur në mbarë Ukrainën, përfshirë në rajonin Zakarpatia, ku një fabrikë e përpunimit të drurit së voni punësoi 150 punëtorë nga Bangladeshi. Në Çerkasi, një numër i paspecifikuar i shtetasve të huaj pritet të nisin punën në një projekt për ndërtimin e një rruge në këtë qytet ukrainas, që gjendet në pjesën qendrore të shtetit.
“Çështja e tërheqjes së punëtorëve të huaj gradualisht po zhvendoset nga diskutimi teorik në atë praktik”, tha për Radion Evropa e Lirë Vasyl Voskoboynyk, udhëheqës i Zyrës për Politika Migratore të Ukrainës.
Eksperti i migracionit theksoi se numri i përgjithshëm i punëtorëve të huaj në Ukrainë ishte në më pak se 22.000 të regjistruar në vend para se të niste lufta dhe eksodit të mëvonshëm që pasoi nga vendi. Por, Voskoboynyk vlerësoi se rreth 30 për qind e vendeve të punës në mbarë vendin mbeten të paplotësuara.
Në mes të luftës që po vazhdon, gratë në Ukrainë kanë marrë shumë pozita që tradicionalisht konsideroheshin si punë e burrave, por disa punë që janë fizikisht të rënda mbeten vështirë që të mbushen me punëtore gra.
Kriza e fuqisë punëtore në Ukrainë nisi me largimin e miliona njerëzve në ditët e para të pushtimit rus të Ukrainës në shkurt të vitit 2022. Kriza ekonomike e vendit u përkeqësua nga rekrutimet gjithnjë e më të mëdha ushtarake dhe nga një ligj i vitit 2025 që lejon burrat e moshës 18 deri në 22 vjeç që të largohen nga vendi.
Voskoboynyk bëri thirrje për një “sistem të qartë dhe të kontrolluar” për të tërhequr punëtorë.
“Nëse Ukraina seriozisht dëshiron të tërheqë punëtorë nga Azia, Afrika apo Amerika Latine në të ardhmen, procedurat e migrimit duhet të përshpejtohen dhe të thjeshtohen dhe në të njëjtën kohë të mbesin të rregulluara dhe kontrolluara”, tha ai.
Përveç lejeve të punës dhe atyre të qëndrimit, migrantët që kërkojnë punë në Ukrainë – ku aeroportet ndërkombëtare vazhdojnë të jenë të mbyllura – aktualisht ata kanë nevojë të pajisje me viza transit përmes vendeve fqinje.
Megjithatë, Voskoboynyk pranoi se ekziston shqetësim në shoqëri lidhur me rritjen e numrit të punëtorëve të huaj.
“Për shumë njerëz, duket e panatyrshme që ukrainasit po luftojnë dhe po vdesin, ndërsa të tjerë vijnë këtu për të punuar dhe për të ndërtuar jetën e tyre”, tha Voskoboynyk. “Në të njëjtën kohë”, shtoi ai, mungesa e fuqisë punëtore në industri kritike po e shtyn vendin drejt “një diskutimi të vështirë mes perceptimit emocional dhe realitetit ekonomik”.
Në Rusi, një mungesë e ngjashme e punëtorëve të pakualifikuar gjatë luftës ka sjellë një rritje të shpejtë të numrit të punëtorëve nga vendet e Azisë Jugore.
Mediat lokale kanë raportuar se në vitin 2025 janë lëshuar 9.300 leje pune për shtetas të Bangladeshit, më shumë se trefishi i shifrave të Rusisë për vitin 2024. Rreth 56.500 leje pune janë lëshuar për shtetas të Indisë në vitin 2025, një rritje prej 56 për qind krahasuar me vitin paraprak.
Punëtorët migrantë nga Azia Qendrore, prej kohësh janë shtyllë e tregut të punës në Rusi. Por, ata gjithnjë e më shumë po e shmangin këtë shtet, pjesërisht për shkak të frikës se mund të rekrutohen me forcë për të shërbyer në ndonjë rol ushtarak në vijën e frontit.
Rënia e numrit të punëtorëve nga Azia Qendrore në Rusi u përshpejtua pas një sulmi terrorist islamist në Moskë, në mars të vitit 2024, i cili la të vdekur 151 persona. Katër shtetas nga Taxhikistani u arrestuan për këtë sulm, ndërsa grupet e të drejtave të njeriut raportuan një valë sulmesh ndaj shtetasve nga Azia Qendrore në Rusi pas kësaj ngjarjeje.
Në shtator 2024, Kirgizia paralajmëroi qytetarët e saj që të mos udhëtonin për në Rusi.
Për punëtorët migrantë indianë, Rusia mbetet një opsion relativisht tërheqës mes një game gjithnjë e më të kufizuar destinacionesh.
“Me kufizimet në rritje të imigracionit në SHBA dhe në Perëndim, si dhe luftën në Lindjen e Mesme, Rusia ofron një mundësi të re për punëtorët”, tha për Radio Evropa e Lirë Rajan Kumar, ekspert i marrëdhënieve Indi-Rusi në Universitetin Jawaharlal Nehru në Delhi.
Sipas Kumarit, rritja e numrit të punëtorëve indianë është një “fitore për të dyja palët”, duke pasur parasysh se Rusia ka grumbulluar miliarda rupi nga shitja e naftës së papërpunuar për Delhin në vitet e fundit, një monedhë të cilën Moska më parë kishte vështirësi që ta përdorte.
“Sasia e grumbulluar e rupive mund të përdoret për të paguar këta punëtorë migrantë”, tha Kumar, duke bërë që dërgesat në para të gatshme nga punëtorët në Rusi drejt familjeve të tyre në Indi të jenë relativisht pa pengesa shtesë. Punëtorët indianë në pozita të ulëta në fabrika, sipas raportimeve, fitojnë rreth 660 dollarë në muaj në Rusi, apo më shumë se trefishi i pagës për një punë të ngjashme në Indi.
Megjithatë, shumë punëtorë potencialë mbeten të kujdesshëm pasi druajnë se mund të mashtrohen dhe të përfundojnë duke luftuar për Rusinë, tha Kumar, një çështje kjo që është bërë “problem serioz brenda Indisë”. Sipas disa raportimeve, disa indianë që kishin pranuar në sektorin e ndërtimit në Rusi kanë përfunduar me armë në duar në Ukrainë.
Një inxhinier në një fabrikë bujqësore në rajonin e Moskës, e cila nisi të punësojë indianë dhe kubanë në vitin 2024, i tha agjencisë Reuters se situata e punësimit brenda Rusisë është “e rëndë”.
Sipas tij, rusët vendas nuk duan të punojnë për disa qindra dollarë në muaj sa është rroga për këtë lloj pune, teksa punëtorët nga Azia Qendrore, që më parë i mbushnin këto pozita, po bëhen gjithnjë e më të vështirë për t’u gjetur.
Në Ukrainë, komentatorët kanë nxitur një debat të ashpër duke sugjeruar se vendi mund të përballet me ndryshime të mëdha demografike në vitet e ardhshme, nëse trajektorja aktuale nuk ndryshon.
“Nëse nuk mësojmë të jemi më të zgjuar vetë, do të importojmë jo dhjetëra mijëra, por miliona” punëtorë, paralajmëroi ekonomisti ukrainas Timofiy Mylovanov në një intervistë të dhënë së voni.
“Llogarisni raportin mes atyre që punojnë dhe atyre që janë në pension. Kjo është kritike dhe migrantët me paga të ulëta do t’i mbushin boshllëqet”, tha Mylovanov. Kreu i Shkollës së Ekonomisë në Kiev e quajti arsimimin në inxhinieri dhe teknologjitë e inteligjencës artificiale “çelësin e mbijetesës” për shtetin.
“Ne ose do ta përcaktojmë vetë të ardhmen ose ajo do të përcaktohet për ne”.