Ndërlidhjet

Rajonet
site logo site logo
E mëparshme E ardhshmja
Lajmi i fundit
Lajme

SHBA-ja vendos të rikthehet në UNESCO pas 10 vjetësh

UNESCO, fotografi ilustruese.
UNESCO, fotografi ilustruese.

Agjencia kulturore dhe shkencore e OKB-së, UNESCO, njoftoi të hënën se Shtetet e Bashkuara planifikojnë të rikthehen në këtë agjenci dhe të paguajnë më shumë se 600 milionë dollarë detyrime të prapambetura - pas një mosmarrëveshjeje dhjetëvjeçare të shkaktuar nga masa e organizatës për të përfshirë Palestinën si anëtare.

Zyrtarët amerikanë thanë se vendimi për t'u kthyer ishte i motivuar nga shqetësimi se Kina po plotëson boshllëkun e lënë nga SHBA në politikëbërjen e UNESCO-s, veçanërisht në vendosjen e standardeve për inteligjencën artificiale dhe edukimin teknologjik në mbarë botën.

Zëvendëssekretari amerikan i Shtetit për Menaxhimin dhe Burimet, Richard Verma, i dërgoi një letër javën e kaluar Drejtorit të Përgjithshëm të UNESCO-s, Audrey Azoulay, duke zyrtarizuar planin për t'u ribashkuar.

Duartrokitjet shpërthyen në auditorin solemn të UNESCO-s teksa Azoulay u njoftoi planin ambasadorëve në një takim të posaçëm të hënën, dhe delegat u ngritën për të mirëpritur lajmin.

Një xhubletë shqiptare e mbrojtur nga UNESCO

Veshja e vjetër rreth katër mijë vjet, xhubleta shqiptare, është marrë nën mbrojtje nga Organizata e Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. 
1/16 Veshja e vjetër rreth katër mijë vjet, xhubleta shqiptare, është marrë nën mbrojtje nga Organizata e Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. 
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës. Pjesa e poshtme e xhubletës, siç shihet edhe në fotografi, ka një prerje më të lëshuar nga pjesa e pasme, si dhe një vijë të bardhë në fund të saj.
2/16 Xhubleta e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës. Pjesa e poshtme e xhubletës, siç shihet edhe në fotografi, ka një prerje më të lëshuar nga pjesa e pasme, si dhe një vijë të bardhë në fund të saj.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Fundi i xhubletës ka formën e kambanës, ndërsa pjesë të tjera të saj janë kraholi, kërdhokla, brezi, jeleku, stolitë prej sermi.
3/16 Fundi i xhubletës ka formën e kambanës, ndërsa pjesë të tjera të saj janë kraholi, kërdhokla, brezi, jeleku, stolitë prej sermi.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
4/16 Xhubleta e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Pjesë e xhubletës janë edhe këllqet prej shajaku ose çorapet e gjata të punuara me fije leshi, që i mbronin këmbët.
5/16 Pjesë e xhubletës janë edhe këllqet prej shajaku ose çorapet e gjata të punuara me fije leshi, që i mbronin këmbët.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Kjo veshje është e qëndisur me mjaft mjeshtëri me fije të arta, temina dhe me rruaza.
6/16 Kjo veshje është e qëndisur me mjaft mjeshtëri me fije të arta, temina dhe me rruaza.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta ka ngjyrë të zezë, kurse qëndisjet janë të bëra me fije ari ose argjendi, kryesisht ngjyrash të hapura.   
7/16 Xhubleta ka ngjyrë të zezë, kurse qëndisjet janë të bëra me fije ari ose argjendi, kryesisht ngjyrash të hapura.   
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Teknikat e qëndisjes janë edhe gajtanët me forma dhe madhësi të ndryshme. Ato nuk janë thjesht zbukurime, por simbolika të jetës: lule, shqiponja, kryq ose filigranë. 
8/16 Teknikat e qëndisjes janë edhe gajtanët me forma dhe madhësi të ndryshme. Ato nuk janë thjesht zbukurime, por simbolika të jetës: lule, shqiponja, kryq ose filigranë. 
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Në kokë mbahej një shami me ngjyrë të hapur, e lëshuar mbi shpatulla, pra në etnografinë shqiptare gratë nuk i lidhin shamitë, por i lënë të lëshuara.
9/16 Në kokë mbahej një shami me ngjyrë të hapur, e lëshuar mbi shpatulla, pra në etnografinë shqiptare gratë nuk i lidhin shamitë, por i lënë të lëshuara.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Vijat horizontale me gajtanë që shpesh lidhin pjesë të veshjes me ngjyrë të errët, e të zbukuruara me lule të vogla me ngjyra të hapura ose të ndritshme, tregojnë shpresë për vazhdimësinë e jetës.
10/16 Vijat horizontale me gajtanë që shpesh lidhin pjesë të veshjes me ngjyrë të errët, e të zbukuruara me lule të vogla me ngjyra të hapura ose të ndritshme, tregojnë shpresë për vazhdimësinë e jetës.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Sipas përshkrimit të Muzeut Kombëtar të Kosovës, xhubleta është veshje e rëndë, me strukturë të ndërlikuar ndërtimi me rripa të zhguntë horizontal.
11/16 Sipas përshkrimit të Muzeut Kombëtar të Kosovës, xhubleta është veshje e rëndë, me strukturë të ndërlikuar ndërtimi me rripa të zhguntë horizontal.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Me detaje pa shumë ngjyra dhe me sfond të errët, xhubleta është veshur edhe në dasma, por edhe në raste vdekjeje. 
12/16 Me detaje pa shumë ngjyra dhe me sfond të errët, xhubleta është veshur edhe në dasma, por edhe në raste vdekjeje. 
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta është bartëse e një sistemi vlerash e shenjash kulturore të popullit shqiptar. 
13/16 Xhubleta është bartëse e një sistemi vlerash e shenjash kulturore të popullit shqiptar. 
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Detaje nga qëndisjet në xhubletën e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës.<br /> Puna për futjen e xhubletës nën mbrojtje të UNESCO-s kishte nisur nga viti 2020. Kurse, dosja për të shpallur xhubletën pasuri të trashëgimisë kulturore nën mbrojtjen e UNESCO-s u dorëzua pranverën e vitit 2021.<br /> &nbsp;
14/16 Detaje nga qëndisjet në xhubletën e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Puna për futjen e xhubletës nën mbrojtje të UNESCO-s kishte nisur nga viti 2020. Kurse, dosja për të shpallur xhubletën pasuri të trashëgimisë kulturore nën mbrojtjen e UNESCO-s u dorëzua pranverën e vitit 2021.
 
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta është një veshje e vjetër që ka jetuar në Ballkan dhe është ruajtur më së miri rrëzë Alpeve të Veriut duke shpalosur madhështi, prezencë, elegancë, simbolikë, autenticitet dhe krenari.
15/16 Xhubleta është një veshje e vjetër që ka jetuar në Ballkan dhe është ruajtur më së miri rrëzë Alpeve të Veriut duke shpalosur madhështi, prezencë, elegancë, simbolikë, autenticitet dhe krenari.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë, ende e gjallë në kullën malësore shqiptare.&nbsp;
16/16 Xhubleta përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë, ende e gjallë në kullën malësore shqiptare. 
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Previous slide
Next slide

Kthimi i SHBA-së, dikur financuesi më i madh i agjencisë, pritet të përballet me një votim nga 193 shtetet e saj anëtare muajin e ardhshëm, sipas një diplomati të UNESCO-s.

Vendimi është një nxitje e madhe financiare për Organizatën e Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, e njohur për programin e saj të Trashëgimisë Botërore, si dhe për projektet për të luftuar ndryshimet klimatike dhe për t'i mësuar vajzat shkrim-lexim.

SHBA dhe Izraeli ndaluan financimin e UNESCO-s pasi ajo votoi për përfshirjen e Palestinës si shtet anëtar në 2011, dhe të dy vendet humbën të drejtat e tyre të votës në 2013.

Administrata Trump vendosi në vitin 2017 të tërhiqej krejtësisht nga agjencia.

Në letrën e tij javën e kaluar, Verma vuri në dukje përpjekjet e UNESCO-s drejt reformës së menaxhimit dhe "uljes së debatit të politizuar, veçanërisht për çështjet e Lindjes së Mesme".

Që nga zgjedhja e saj në 2017, Azoulay ka punuar për të adresuar arsyet e largimit të SHBA-së, përmes reformave buxhetore dhe ndërtimit të konsensusit midis diplomatëve jordanezë, palestinezë dhe izraelitë rreth rezolutave të ndjeshme të UNESCO-s.

Vendimi i SHBA-së për t'u rikthyer "është rezultat i pesë viteve të punës, gjatë së cilës ne qetësuam tensionet, veçanërisht në Lindjen e Mesme, përmirësuam përgjigjen tonë ndaj sfidave bashkëkohore, rifilluam nismat kryesore në terren dhe modernizuam funksionimin e organizatës", tha Azoulay për Associated Press.

Sipas planit, qeveria amerikane do të paguajë detyrimet e saj për vitin 2023 plus 10 milionë dollarë kontribute bonus këtë vit të destinuara për edukimin e Holokaustit, ruajtjen e trashëgimisë kulturore në Ukrainë, sigurinë e gazetarëve dhe edukimin shkencor dhe teknologjik në Afrikë, thuhet në letrën e shkruar nga Richard Verma.

Administrata Biden ka kërkuar tashmë 150 milionë dollarë për buxhetin e vitit 2024 për të paguar detyrimet e prapambetura të UNESCO-s.

Plani parashikon kërkesa të ngjashme për vitet në vijim derisa të shlyhet borxhi i plotë prej 619 milionë dollarësh.

Kjo përbën një pjesë të madhe të buxhetit operativ vjetor prej 534 milionë dollarësh të UNESCO-s.

Përpara largimit, SHBA-ja kontribuoi me 22% të financimit të përgjithshëm të agjencisë.

Shtetet e Bashkuara u tërhoqën edhe më parë nga UNESCO nën administrimin e presidentit Regan në vitin 1984 sepse e shihnin agjencinë si të keqmenaxhuar, të korruptuar dhe të përdorur për të çuar përpara interesat sovjetike.

SHBA iu ribashkua organizatës në vitin 2003.

​
XS
SM
MD
LG