Çfarë ndodh nëse nuk zgjatet marrëveshja për drithërat?
Çfarë ndodh nëse nuk zgjatet marrëveshja për drithërat?
Një anije që transporton drithërat ukrainase duke hyrë në Bosfor. Stamboll, tetor 2022.
Reuters
Marrëveshja që i lejon Ukrainës të eksportojë drithërat e saj përmes Detit të Zi skadon më 17 korrik. Moska ka argumentuar se nuk ka bazë për një zgjatje të re të marrëveshjes, duke rritur frikën se pakti mund të kolapsojë.
Pse është e rëndësishme kjo marrëveshje?
Ukraina është një prodhuese e madhe e drithërave dhe farërave vajore dhe ndërprerja e eksporteve pas shpërthimit të luftës rriti çmimet globale të ushqimeve, që arritën në nivele rekorde. Marrëveshja aktuale, që u arrit në korrik të vitit 2022 rreth pesë muaj pas nisjes së luftës, ndihmoi në uljen e çmimeve dhe lehtësimin e krizës globale ushqimore.
Marrëveshja e drithërave të Ukrainës ka luajtur rol direkt me 725.200 ton apo 2.2 për qind të furnizimeve përmes këtij korridori që janë përdorur nga Programi Botëror për Ushqim (WFP) i Kombeve të Bashkuar. Kjo sasi është përdorur për të ndihmuar shtetet sikurse Etiopia, Somalia dhe Jemeni.
Çmimet e disa produkteve ushqimore ka të ngjarë që të rriten, por situata është më e mirë se në muajt e parë pasi nisi lufta, për shkak se ka përmirësim të furnizimeve me drithëra nga prodhues të tjerë sikurse Rusia dhe Brazili.
Çmimet për grurin, përbërësit kryesor të bukës, kanë rënë për rreth 17 për qind deri më tani gjatë këtij viti, ndërsa çmimet e misrit janë ulur për rreth 26 për qind.
Megjithatë, kriza globale ushqimore nuk ka mbaruar. WFP tha muajin e kaluar se disa emergjenca ndodhën njëkohësisht duke shkaktuar krizën më të madhe dhe më të ndërlikuar të urisë dhe krizën humanitare në më shumë se 70 vjet.
Më 2022, 349 milionë persona përjetuan uri akute dhe 772.000 ishin në prag të urisë, tha WFP në raportin vjetor.
Si është situata me furnizimet botërore me ushqim?
Rezervat botërore të misrit nisën sezonin 2021-2022 me nivelin më të ulët në gjashtë vjet dhe kështu që pushtimi rus i Ukrainës, shtet që është një prej eksportuesve më të mëdhenj në botë të misrit, çoi në një rritje të jashtëzakonshme të çmimeve.
Një rritje e madhe e eksporteve nga Brazili që atëherë ka ndihmuar në rritjen e furnizimeve së bashku me eksportin e afër 17 milionë ton misër përmes korridorit në Detin e Zi.
Departamenti amerikan i Agrikulturës ka parashikuar se rezervat botërore të misrit deri në fund të sezonit 2023-2024 do të jenë më të larta në pesë vjetët e fundit.
Më pak ka rezerva të grurit dhe në nivel botëror ato ishin në nivelin më të ulët në shtatë vjet në fund të sezonit 2022-2023, sipas të dhënave të Departamentit amerikan të Agrikulturës, edhe pse është parashikuar që të ketë rritje të lehtë të rezervave në sezonin 2023-2024.
Nëse marrëveshja përfundon, çfarë do të nënkuptonte për Programin Botëror të Ushqimit?
Programi Botëror i Ushqimit (WFP) blen disa milionë ton produkte ushqimore çdo vit dhe 75 për qind e tyre janë drithëra.
Më 2021, WFP bleu 4.4 milionë ton drithëra dhe Ukraina ishte burimi kryesor, me 20 për qind të totalit të sasisë së blerë.
Ukraina kryesisht e furnizon me grurë dhe bizele.
Shumica e ushqimit shkon në Afrikë dhe në disa shtete në Azinë Perëndimore, sikurse Jemeni, dhe WFP synon që të marrë shumicën e furnizimeve nga shtetet në Evropën lindore, që janë më afër sesa prodhuesit e mëdhenj në Amerikën Veriore dhe Jugore.
WFP ka dërguar 725.200 metrikë ton përgjatë korridorit. Nëse marrëveshja përfundon, programit do t’i duhet të gjejë rrugë të tjera, potencialisht me çmim më të lartë, që do të mund të shtyjnë që të ndërpresë aktivitetin në disa shtete.
Sa produkte janë eksportuar?
Nën marrëveshjen që krijon një korridor të sigurt për kalimin e anijeve me mallra, Ukraina ka qenë në gjendje që të eksportojë 32.8 milionë ton produkte bujqësore, përfshirë 16.8 milionë ton misër dhe 8.9 milionë ton grurë.
Para konfliktit, Ukraina ka eksportuar 25 deri në 30 milionë ton misër në vit, kryesisht përmes Detit të Zi dhe 16 deri në 21 milionë ton grurë.
Kapaciteti i transportit të drithërave, sipas marrëveshjes, është kufizuar pasi në pakt janë përfshirë vetëm tri porte.
Rusia vazhdimisht ka deklaruar se nuk ka bazë për zgjatje të marrëveshjes. Ajo ka argumentuar se zotimet e bëra për heqjen e pengesave për eksportet e ushqimeve dhe plehrave artificiale ruse nuk janë përmbushur.
Në mesin e kërkesave të Moskës është përfshirë edhe që Banka Bujqësor ruse (Rosselkhozbank) të rilidhet me sistemin e pagesave SWIFT.
Të tjera kërkesa kanë përfshirë edhe rinisjen e furnizimeve me makineri bujqësore dhe pjesë shtesë, heqjen e kufizimeve për sigurimin e mallrave, rinisjen e tubacionit të amoniakut Togliat-Odesa dhe zhbllokimin e aseteve dhe llogarive të kompanive ruse që janë të përfshira në eksportet e ushqimeve dhe plehrave artificiale.
A mundet korridori të operojë pa Rusinë?
Portet e Ukrainës ishin të bllokuara deri kur u arrit marrëveshja korrikun e vitit të kaluar dhe është e paqartë nëse do të mund të nisen anije me furnizime nga këto porte në rast se Rusia tërhiqet nga marrëveshja.
Sigurimet shtesë që paguhen për shkak të rreziqeve të luftës, pagesa që bëhen me të hyrë në zonën e Detit të Zi, do të rriteshin dhe pronarët e anijeve do të nguronin që anijet e tyre të hynin në një zonë lufte nëse Rusia nuk do të ishte pjesë e marrëveshjes.
A është i nevojshëm korridori nëse të korrat ukrainase tkurren?
Eksportet e drithërave të Ukrainës parashikohen të bien në sezonin 2023-2024 pasi lufta ka bërë që fermerët të mbjellin më pak grurë dhe misër.
Departamenti amerikan i Agrikulturës ka parashikuar që eksportet e misrit do të bien në 19 milionë ton, nga 27 milionë sa ishin sezonin paraprak.
Ukraina kishte eksportuar 30.3 milionë ton misër në sezonin 2018-2019, që përbënte 17 për qind të shitjeve në tregun global.
Eksportet e grurit po ashtu pritet të bien në 10.5 milionë ton nga 16 milionë që ishin në sezonin paraprak.
Në sezonin 2019-2020, Ukraina kishte eksportuar 21 milionë ton grurë apo 11 për qind të shitjeve në tregun global.
Eksportimi i sasive më të vogla të drithërave përmes lindjes së Bashkimit Evropian do të ishte më i vështirë në aspektin logjistik dhe më i shtrenjtë veçanërisht për drithërat që mbillen në rajonet lindore të Ukrainës, transporti i të cilave deri në kufi përballet me shumë pengesa.
Fermerët ukrainas rrezikojnë jetën e tyre, ndërsa afrohet kriza globale e ushqimit
1/9Një automjet ushtarak i shkatërruar në një arë të minuar më parë në Çernihiv, në Ukrainën veriore, në fund të majit.
Në një sezon bujqësor në kushte normale, fermerët e Ukrainës do ta punonin tokën sipas kohës së të mbjellave. Tani, fermerët duhet të presin që të jenë të sigurt për të filluar mbjelljen -- shpesh edhe natën në errësirë që të mos vërehen. Vështirësitë, me të cilat përballen fermerët janë të shumta: mungesa të mëdha nafte, sulme me artileri, mina, mbetje të automjetesh të djegura në arat e tyre dhe mungesa e personelit.
Pamundësia e Ukrainës për të transportuar miliona tonelata drithëra dhe produkte të tjera bujqësore në mes të pushtimit të Rusisë, e ka përkeqësuar një krizë globale ushqimore. Vendi është eksportues i madh i vajrave të farave, misrit dhe grurit, por lufta dhe bllokimi i porteve të Ukrainës nga Rusia kanë ndalur një sasi të konsiderueshme të eksportit. Derisa udhëheqësit e Ukrainës kërkojnë mënyra për të eksportuar prodhimin bujqësor të vendit, bujqit e saj përballen me kushte të rrezikshme gjatë punës si rezultat i konfliktit të vazhdueshëm.
2/9Fermerët duke punuar në një arë pranë Soledarit në Ukrainën lindore, më 6 qershor.
Para luftës, Ukraina eksportonte më shumë se 5 milionë tonelata drithëra në muaj, pjesa dërrmuese e të cilave kalonte nëpër portet e saj të Detit të Zi. Luftanijet ruse i kanë bllokuar ato porte, duke i bërë të pamundura dërgesat dhe duke vënë në rrezik furnizimet globale të ushqimit dhe sektorin bujqësor të Ukrainës.
Pamundësia e Ukrainës për të transportuar miliona tonelata drithëra dhe produkte të tjera bujqësore në mes të pushtimit të Rusisë, e ka përkeqësuar një krizë globale ushqimore. Vendi është eksportues i madh i vajrave të farave, misrit dhe grurit, por lufta dhe bllokimi i porteve të Ukrainës nga Rusia kanë ndalur një sasi të konsiderueshme të eksportit. Derisa udhëheqësit e Ukrainës kërkojnë mënyra për të eksportuar prodhimin bujqësor të vendit, bujqit e saj përballen me kushte të rrezikshme gjatë punës si rezultat i konfliktit të vazhdueshëm.
3/9Një traktor i djegur nga një sulm rus shihet brenda një magazine në një fermë drithi në Çerkaska Lozova, afër Harkivit, më 28 maj.
““Është një situatë pothuajse groteske ajo që shohim aktualisht në Ukrainë, me afro 25 milionë tonë metrikë grurë që mund të eksportohen, por që s'po mund të largohen nga vendi thjesht për shkak të mungesës së infrastrukturës, bllokimit të porteve”, tha Josef Schmidhuber, zëvendësdrejtor në Organizatën e OKB-së për Ushqimin dhe Bujqësinë.
Ukraina, fqinjët e saj dhe BE-ja, tani po përpiqen të gjejnë rrugë të tjera për të çuar grurin ukrainas në tregje, me hekurudhat që duken si opsion praktik, pavarësisht shumë sfidave logjistike.
Pamundësia e Ukrainës për të transportuar miliona tonelata drithëra dhe produkte të tjera bujqësore në mes të pushtimit të Rusisë, e ka përkeqësuar një krizë globale ushqimore. Vendi është eksportues i madh i vajrave të farave, misrit dhe grurit, por lufta dhe bllokimi i porteve të Ukrainës nga Rusia kanë ndalur një sasi të konsiderueshme të eksportit. Derisa udhëheqësit e Ukrainës kërkojnë mënyra për të eksportuar prodhimin bujqësor të vendit, bujqit e saj përballen me kushte të rrezikshme gjatë punës si rezultat i konfliktit të vazhdueshëm.
4/9Fermeri Oleksandr Novikov, 58 vjeç, vëzhgon dëmin e shkaktuar në fermën e tij në Vilhivka, afër Harkivit, më 11 maj.
Forcat ruse janë akuzuar për plaçkitjen e drithërave dhe shitjen e tyre në vende të tjera, shkatërrimin e arave dhe vrasjen e bagëtive në një përpjekje të qëllimshme për të dëmtuar fermerët ukrainas gjatë pushtimit të Ukrainës.
Pamundësia e Ukrainës për të transportuar miliona tonelata drithëra dhe produkte të tjera bujqësore në mes të pushtimit të Rusisë, e ka përkeqësuar një krizë globale ushqimore. Vendi është eksportues i madh i vajrave të farave, misrit dhe grurit, por lufta dhe bllokimi i porteve të Ukrainës nga Rusia kanë ndalur një sasi të konsiderueshme të eksportit. Derisa udhëheqësit e Ukrainës kërkojnë mënyra për të eksportuar prodhimin bujqësor të vendit, bujqit e saj përballen me kushte të rrezikshme gjatë punës si rezultat i konfliktit të vazhdueshëm.
5/9Tymi nga granatimet ngrihet në horizont, ndërsa fermerët shihen duke mbjellë kulturën e lulediellit në një fushë në Çerkaska Lozova, afër Harkivit, në fund të majit.
Sipas vlerësimeve të FAO-s, përveç 720 deri në 811 milionë njerëzve që po përballeshin me urinë kronike në vitin 2020, lufta e Rusisë në Ukrainë rrezikon të rrisë -- me 7,6 milionë në 13,1 milionë -- numrin e njerëzve të kequshqyer më 2022 dhe 2023. Jordania, Jemeni, Izraeli dhe Libani janë ndër vendet më të rrezikuara, pasi ato mbështeten shumë në importet e mallrave bazë nga Rusia dhe Ukraina.
Pamundësia e Ukrainës për të transportuar miliona tonelata drithëra dhe produkte të tjera bujqësore në mes të pushtimit të Rusisë, e ka përkeqësuar një krizë globale ushqimore. Vendi është eksportues i madh i vajrave të farave, misrit dhe grurit, por lufta dhe bllokimi i porteve të Ukrainës nga Rusia kanë ndalur një sasi të konsiderueshme të eksportit. Derisa udhëheqësit e Ukrainës kërkojnë mënyra për të eksportuar prodhimin bujqësor të vendit, bujqit e saj përballen me kushte të rrezikshme gjatë punës si rezultat i konfliktit të vazhdueshëm.
6/9Një punëtor ferme duke dalë nga një krater i shkaktuar nga granatimet në Çerkaska Lozova.
Shërbimi i Kërkimeve Parlamentare Evropiane raporton se Rusia dhe Ukraina furnizojnë më shumë se gjysmën e importeve të drithërave në Afrikën veriore dhe Lindjen e Mesme, ndërsa vendet në Afrikën Lindore importojnë 72 për qind të drithërave të tyre nga Rusia dhe 18 për qind nga Ukraina.
Pamundësia e Ukrainës për të transportuar miliona tonelata drithëra dhe produkte të tjera bujqësore në mes të pushtimit të Rusisë, e ka përkeqësuar një krizë globale ushqimore. Vendi është eksportues i madh i vajrave të farave, misrit dhe grurit, por lufta dhe bllokimi i porteve të Ukrainës nga Rusia kanë ndalur një sasi të konsiderueshme të eksportit. Derisa udhëheqësit e Ukrainës kërkojnë mënyra për të eksportuar prodhimin bujqësor të vendit, bujqit e saj përballen me kushte të rrezikshme gjatë punës si rezultat i konfliktit të vazhdueshëm.
7/9A satellite image of Lyman, Ukraine, shows artillery craters in fields and destroyed buildings in late May.
According to the FAO, 50 countries rely on Russia and Ukraine for at least 30 percent of their wheat imports. In the Middle East and North Africa, these countries include Lebanon, Egypt, Libya, Oman, Saudi Arabia, Yemen, Tunisia, Iran, Jordan, and Morocco.
Pamundësia e Ukrainës për të transportuar miliona tonelata drithëra dhe produkte të tjera bujqësore në mes të pushtimit të Rusisë, e ka përkeqësuar një krizë globale ushqimore. Vendi është eksportues i madh i vajrave të farave, misrit dhe grurit, por lufta dhe bllokimi i porteve të Ukrainës nga Rusia kanë ndalur një sasi të konsiderueshme të eksportit. Derisa udhëheqësit e Ukrainës kërkojnë mënyra për të eksportuar prodhimin bujqësor të vendit, bujqit e saj përballen me kushte të rrezikshme gjatë punës si rezultat i konfliktit të vazhdueshëm.
8/9Një predhë ruse shihet në një arë pranë Soledarit në Ukrainën lindore më 6 qershor.
Më 29 prill, Ministria e Bujqësisë e Ukrainës raportoi se gati 30 për qind e tokës bujqësore të vendit tani është e pushtuar, e pasigurt ose e pamundur për t'u kultivuar. Çmimet e bukës janë rritur në disa nga vendet më të varfra dhe më të cenueshme të botës si rezultat i pushtimit rus në Ukrainë.
Pamundësia e Ukrainës për të transportuar miliona tonelata drithëra dhe produkte të tjera bujqësore në mes të pushtimit të Rusisë, e ka përkeqësuar një krizë globale ushqimore. Vendi është eksportues i madh i vajrave të farave, misrit dhe grurit, por lufta dhe bllokimi i porteve të Ukrainës nga Rusia kanë ndalur një sasi të konsiderueshme të eksportit. Derisa udhëheqësit e Ukrainës kërkojnë mënyra për të eksportuar prodhimin bujqësor të vendit, bujqit e saj përballen me kushte të rrezikshme gjatë punës si rezultat i konfliktit të vazhdueshëm.
9/9Fermerët kanë hequr një predhë të pashpërthyer nga arat e tyre pranë fshatit Hrihorivka, Zaporizhia, në Ukrainën lindore, në fillim të majit.
Drejtori Ekzekutiv i Programit Botëror të Ushqimit, David Beasley, paralajmëroi: "Kur një vend që është shporta e bukës në botë, bëhet vendi me radhën më të gjatë të pritjes për bukë në botë, ne e dimë se kemi një problem". Ai shtoi se dështimi për të hapur portin e Ukrainës në Odesa është një shpallje lufte ndaj sigurisë globale të ushqimit, duke rezultuar në zi buke, destabilizim dhe migrim masiv në mbarë botën.
Rusia ka thënë se do ta heqë bllokadën nëse hiqen sanksionet perëndimore, një kërkesë që ministri i Jashtëm ukrainas, Dmytro Kuleba, e ka cilësuar si një përpjekje për "shantazh".
Pamundësia e Ukrainës për të transportuar miliona tonelata drithëra dhe produkte të tjera bujqësore në mes të pushtimit të Rusisë, e ka përkeqësuar një krizë globale ushqimore. Vendi është eksportues i madh i vajrave të farave, misrit dhe grurit, por lufta dhe bllokimi i porteve të Ukrainës nga Rusia kanë ndalur një sasi të konsiderueshme të eksportit. Derisa udhëheqësit e Ukrainës kërkojnë mënyra për të eksportuar prodhimin bujqësor të vendit, bujqit e saj përballen me kushte të rrezikshme gjatë punës si rezultat i konfliktit të vazhdueshëm.
Previous slide
Next slide
A mund të eksportojë Ukraina më shumë drithëra përmes BE-së?
Ukraina ka eksportuar sasi substanciale të drithërave përmes shteteve lindore të BE-së që kur ka nisur konflikti. Megjithatë, në këtë proces ka pasur sfida logjistike, përshirë edhe probleme në transportin hekurudhor.
Eksportimi i drithërave ukrainase në shtetet e BE-së ka nxitur pakënaqësinë e fermerëve të këtyre rajoneve të cilët kanë thënë se produktet vendore janë përballur me konkurrencë të pabarabartë, duke i lënë fermerët pa treg për produktet e tyre.
Si rezultat i pakënaqësive pesë shtete të BE-së – Bullgaria, Hungaria, Polonia, Rumania dhe Sllovakia – kanë ndaluar shitjen e grurit, misrit dhe farërave ukrainase në tregjet e tyre, ndërkaq kanë lejuar që produktet ukrainase të eksportohen në shtete të tjera.
Të korra në sasi më të mëdha priten gjatë kësaj vere po ashtu në lindje të BE-së dhe portet kyçe, sikurse ajo e Konstantës në Rumani, priten të përballen me mbingarkesë të anijeve që do të eksportojnë drithëra dhe si pasojë e mbingarkesës mund të ketë edhe vonesa në transportin e produkteve.
