Punëdoret mbeten gjithmonë në modë

Zërijeta Hajro Jajaga

6 janar 2024

Një bluzë e punuar me dorë shfaqet në një ngjarje të organizuar më 9 dhjetor 2023 në Maqedoninë e Veriut.

Punimet e dorës, qëndismat unike nuk dalin asnjëherë nga moda, nëse ato i gërsheton me stilin e kohës, pasi çdokush nga ne është unik dhe këtë dëshiron ta reflektojë nëpërmjet veshjes, thotë për Radion Evropa e Lirë, Diora Mena, e cila mëson në shkollën e mesme “Niko Nestor” në Strugë.

Ajo bashkë me 35 vajza të tjera me mbështetjen e Ambasadës sllovene, ka ndjekur kursin intensiv për disa muaj për qepje dhe qëndisma. Këto modele janë prezantuar më pas nga figurat e rëndësishme publike të vendit, si prokurore, mjeke, gazetare, gjykatëse dhe gratë e diplomatëve të huaj në Maqedoninë e Veriut.

Shpresa Qyra, një nga mentoret e kursit, dhe Diora Mena (në mes të fotografisë), gjimnaziste dhe një vajzë tjetër.

“Veshja shpreh karakterin e njeriut, andaj punimet e dorës mbeten gjithmonë aktuale. Njerëzit nuk duan të jenë identikë dhe çdo dorë ka stilin e të punuarit në formë të veçantë, asnjë punim nuk është i njëjtë pasi gjithsecili ka mënyrën e vet të të punuarit”, thotë ajo.

Për Stefani Nacevskan, e cila studion Nutricionizëm në Fakultetin e Shkencave Natyrore në Shkup, modelimi i aksesorëve dhe veshjeve për të paraqet largim të stresit, dhe njëkohësisht mundësi për të siguruar mjete gjatë studimeve.

“Derisa nëna ime qepte për mua, si e vogël kjo punë më dukej shumë interesante dhe doja të mësoja. Shikoja video udhëzuese, por nuk mora guxim të provoja të bëja modelet e mia të para. Tani, pas kursit disamujor unë ndihem më e sigurt, po edhe krenare me punën që e bëj se më sjell përfitime që janë mjaft ndihmesë për buxhetin tim si studente”, thotë Nacevska.

Lubica Apostolova, e cila studion Arkitekturë, thotë se dizajnimi i veshjeve dhe ai i interierit të shtëpive flet për karakterin që ka individi. Sipas saj, nxitja e të rinjve që të mësojnë shkathtësitë e qëndismave është shumë e rëndësishme.

Veshja plot ngjyra e Lumës

Manifestimi "Takimet e Lumës së Epërme" mbahet të dielën e parë të gushtit tash e disa vjet me radhë, me ç'rast pjesëmarrësit vishen me veshjen tradicionale të Lumës. <br />
<br />
Luma e Epërme përbëhej nga 27 fshatra, por pjesa më e madhe e tyre tani janë tërësisht të pabanueshme.<br /> — 1/17 Manifestimi "Takimet e Lumës së Epërme" mbahet të dielën e parë të gushtit tash e disa vjet me radhë, me ç'rast pjesëmarrësit vishen me veshjen tradicionale të Lumës.

Luma e Epërme përbëhej nga 27 fshatra, por pjesa më e madhe e tyre tani janë tërësisht të pabanueshme.

Sarah Kadriu e veshur me veshjen e Lumës.<br />
<br />
“Këtë thesar që e kemi trashëguar me shekuj nga nënat, gjyshet dhe stërgjyshet  nuk duam ta mbajmë të fshehur në arkë, prandaj organizojmë ‘Takimet e Lumës së Epërme’ për t’u njohur me të gjenerata e reja dhe të krenohen të gjithë shqiptarët”, thotë Kadriu, një nga organizatoret e manifestimit. — 2/17 Sarah Kadriu e veshur me veshjen e Lumës.

“Këtë thesar që e kemi trashëguar me shekuj nga nënat, gjyshet dhe stërgjyshet nuk duam ta mbajmë të fshehur në arkë, prandaj organizojmë ‘Takimet e Lumës së Epërme’ për t’u njohur me të gjenerata e reja dhe të krenohen të gjithë shqiptarët”, thotë Kadriu, një nga organizatoret e manifestimit.

Luma e Epërme, si rajon, ndodhet në perëndim të Maqedonisë së Veriut, dhe përfshin një pjesë të Shqipërisë dhe të Kosovës, po ashtu edhe disa fshatra malorë të komunës së Mavrovës, Rostushës dhe Gostivarit.<br /> — 3/17 Luma e Epërme, si rajon, ndodhet në perëndim të Maqedonisë së Veriut, dhe përfshin një pjesë të Shqipërisë dhe të Kosovës, po ashtu edhe disa fshatra malorë të komunës së Mavrovës, Rostushës dhe Gostivarit.

4/17 Banorët e kësaj ane megjithëse janë shpërngulur në Gostivar, Shkup dhe në diasporë ata thonë se vazhdojnë të ruajnë një pjesë të riteve dhe zakoneve gjatë festave familjare, veçanërisht këngët që janë polifonike dhe veshjen, e cila është unike e me motive që zanafillën e kanë që nga koha ilire.

5/17 Kjo veshje është shumë veçantë, pasi i gjithë punimi dhe qëndisja bëhen me dorë.

6/17 Disa gra me veshjen tradicionale të Lumës gjatë edicionit të sivjetmë të manifestimit "Takimet e Lumës së Epërme".

7/17 Pjesë e veshjes për gratë janë edhe çorapet e thurura me dorë e të zbukuruara me qëndisma.

8/17 Gratë e Lumës në raste të veçanta gëzimi, dasma dhe festa familjare, mbajnë “fshturkën”, një kësulë e punuar me dorë me fije prej argjendi ose ari, kurse në pjesën e ballit varen florinj.

9/17 Edhe veshja e burrave është e veçantë me shumë qëndisma, sidomos xhamadani.

10/17 Brezi si pjesë e veshjes tradicionale të burrave.

11/17 Shamitë e grave nga Luma e Epërme përbëhen nga motive shumëngjyrëshe.

12/17 Një burrë me veshje tradicionale ndërsa në kokë mban plisin në formë të sferës së prerë.

13/17 "Të gjithë ne e ruajmë me fanatizëm çdo pjesë të veshjes, pasi kjo veshje është shumë e veçantë, i gjithë punimi bëhet me dorë dhe është shumë i vështirë... Ka një ditë të veçantë që ne i themi dita kur e nxjerrim nusen tek kroi, [rite dasmash] dhe të gjithë ne vishemi me këtë veshje sikurse edhe nusja”, tregon Sarah Kadriu nga shoqata "Luma e Epërme".

Një vajzë me veshjen e Lumës së Epërme, gjatë manifestimit të sivjetmë. <br />
<br />
E veçanta veshjes së Lumës është dhe dollomba (dollama) për gratë, që është një tunikë me ngjyrë të kuqe dhe mëngë të gjata e të qëndisura me fije ari ose argjendi të bardhë. ajo po ashtu është e qëndisur edhe në pjesën përparme dhe jakë.<br />
<br />
Për të qëndisur vetëm këmishën për nuse, nevojiten muaj të tërë punë dore. Një gërshetim ngjyrash, materialesh e motivesh e bëjnë veshjen kaq të veçantë. — 14/17 Një vajzë me veshjen e Lumës së Epërme, gjatë manifestimit të sivjetmë.

E veçanta veshjes së Lumës është dhe dollomba (dollama) për gratë, që është një tunikë me ngjyrë të kuqe dhe mëngë të gjata e të qëndisura me fije ari ose argjendi të bardhë. ajo po ashtu është e qëndisur edhe në pjesën përparme dhe jakë.

Për të qëndisur vetëm këmishën për nuse, nevojiten muaj të tërë punë dore. Një gërshetim ngjyrash, materialesh e motivesh e bëjnë veshjen kaq të veçantë.

Pjesëmarrës me veshje tradicionale  gjatë manifestimit "Takimet e Lumës". — 15/17 Pjesëmarrës me veshje tradicionale gjatë manifestimit "Takimet e Lumës".

16/17 Opingat për burra prej lëkure dhe çorapet e qëndisura.

“Produktet e punuara me dorë janë trend në botë sipas asaj që shohim në internet, nuk e di nëse është kështu në këtë masë edhe këtu”, shprehet Apostolova duke shtuar se të rinjtë në Maqedoninë e Veriut ende nuk ia dinë vlerën punimit unik, andaj edhe e neglizhojnë të mësuarit e artizanaleve.

Studentet Stefani Nacevska dhe Lubica Apostolova.

Nxitja e kreativitetit të të rinjve në këtë kohë kur teknologjia digjitale dikton stilin e të jetuarit, ku përfshihet dhe modelimi i veshjes, është një diçka që të rinjtë i vetëdijeson në dy dimensione: që gjërat unike të kenë vlerë dhe e dyta: kreativiteti është ilaç emocional, thotë Shpresa Qyra, profesoreshë në gjimnazin “Niko Nestor” në Strugë.

“Nxitja e kreativitetit ka ndikuar pozitivisht te disa nxënës dhe disa nxënës e mendojnë seriozisht të bëhen sipërmarrëse, përkatësisht disa prej tyre kanë ngritur biznes duke shitur prodhimet unike si pjesë të veshjeve... Përmes rrjeteve sociale, tashmë kanë krijuar edhe brendet e tyre”, thotë Qyra.

Prokurorja Lence Ristevska duke defiluar me veshjet që i kanë realizuar gratë që kryen kursin për qepje dhe qëndisje.

Në Maqedoninë e Veriut numri i papunësisë është ulur në nivelin rekord, duke arritur nën 15 për qind.

Por, në shtetin prej 2 milionë banorësh, shqetësues mbetet fakti se gjysma e të papunëve janë të rinj.

Krijimi i kushteve për të qenë të angazhuar në sektorin privat, mbetet mundësia e vetme që të rinjtë mos e shohin të ardhmen e tyre jashtë vendit.

Ndërlidhjet

Na ndiqni

Punëdoret mbeten gjithmonë në modë

Veshja plot ngjyra e Lumës

Ky material është pjesë e rubrikave