Ndërlidhjet

Rajonet
site logo site logo
E mëparshme E ardhshmja
Lajmi i fundit
Lajme

Shqipëri: Tradita e shtegtimit të bagëtive mbrohet nga UNESCO

Fotografi ilustruese.
Fotografi ilustruese.

Komiteti Ndërqeveritar për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore e ka futur traditën e shtegtimit të bagëtive të Shqipërisë në listën e trashëgimisë kulturore botërore të UNESCO-s, njoftoi të mërkurën ministrja e Kulturës e Shqipërisë, Elva Margariti.

Për ta futur këtë traditë nën mbrojtjen e Organizatës Arsimore, Shkencore dhe Kulturore e Organizatës së Kombeve të Bashkuara (UNESCO), Shqipëria kishte aplikuar në një dosje të përbashkët me Italinë, Austrinë, Greqinë, Spanjën, Francën, Rumaninë, Kroacinë, Luksemburgun dhe Andorrën në mars 2022.

“Tradita e shtegtimit të bagëtive është një traditë e lashtë që ka kapërcyer shekujt dhe shtete; një mënyrë jetese e pasur me këngë pastorale, instrumente, veshje, rite, festa dhe kulinari”, shkroi Margariti në Facebook.

Një xhubletë shqiptare e mbrojtur nga UNESCO

Veshja e vjetër rreth katër mijë vjet, xhubleta shqiptare, është marrë nën mbrojtje nga Organizata e Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. 
1/16 Veshja e vjetër rreth katër mijë vjet, xhubleta shqiptare, është marrë nën mbrojtje nga Organizata e Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. 
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës. Pjesa e poshtme e xhubletës, siç shihet edhe në fotografi, ka një prerje më të lëshuar nga pjesa e pasme, si dhe një vijë të bardhë në fund të saj.
2/16 Xhubleta e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës. Pjesa e poshtme e xhubletës, siç shihet edhe në fotografi, ka një prerje më të lëshuar nga pjesa e pasme, si dhe një vijë të bardhë në fund të saj.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Fundi i xhubletës ka formën e kambanës, ndërsa pjesë të tjera të saj janë kraholi, kërdhokla, brezi, jeleku, stolitë prej sermi.
3/16 Fundi i xhubletës ka formën e kambanës, ndërsa pjesë të tjera të saj janë kraholi, kërdhokla, brezi, jeleku, stolitë prej sermi.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
4/16 Xhubleta e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Pjesë e xhubletës janë edhe këllqet prej shajaku ose çorapet e gjata të punuara me fije leshi, që i mbronin këmbët.
5/16 Pjesë e xhubletës janë edhe këllqet prej shajaku ose çorapet e gjata të punuara me fije leshi, që i mbronin këmbët.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Kjo veshje është e qëndisur me mjaft mjeshtëri me fije të arta, temina dhe me rruaza.
6/16 Kjo veshje është e qëndisur me mjaft mjeshtëri me fije të arta, temina dhe me rruaza.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta ka ngjyrë të zezë, kurse qëndisjet janë të bëra me fije ari ose argjendi, kryesisht ngjyrash të hapura.   
7/16 Xhubleta ka ngjyrë të zezë, kurse qëndisjet janë të bëra me fije ari ose argjendi, kryesisht ngjyrash të hapura.   
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Teknikat e qëndisjes janë edhe gajtanët me forma dhe madhësi të ndryshme. Ato nuk janë thjesht zbukurime, por simbolika të jetës: lule, shqiponja, kryq ose filigranë. 
8/16 Teknikat e qëndisjes janë edhe gajtanët me forma dhe madhësi të ndryshme. Ato nuk janë thjesht zbukurime, por simbolika të jetës: lule, shqiponja, kryq ose filigranë. 
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Në kokë mbahej një shami me ngjyrë të hapur, e lëshuar mbi shpatulla, pra në etnografinë shqiptare gratë nuk i lidhin shamitë, por i lënë të lëshuara.
9/16 Në kokë mbahej një shami me ngjyrë të hapur, e lëshuar mbi shpatulla, pra në etnografinë shqiptare gratë nuk i lidhin shamitë, por i lënë të lëshuara.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Vijat horizontale me gajtanë që shpesh lidhin pjesë të veshjes me ngjyrë të errët, e të zbukuruara me lule të vogla me ngjyra të hapura ose të ndritshme, tregojnë shpresë për vazhdimësinë e jetës.
10/16 Vijat horizontale me gajtanë që shpesh lidhin pjesë të veshjes me ngjyrë të errët, e të zbukuruara me lule të vogla me ngjyra të hapura ose të ndritshme, tregojnë shpresë për vazhdimësinë e jetës.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Sipas përshkrimit të Muzeut Kombëtar të Kosovës, xhubleta është veshje e rëndë, me strukturë të ndërlikuar ndërtimi me rripa të zhguntë horizontal.
11/16 Sipas përshkrimit të Muzeut Kombëtar të Kosovës, xhubleta është veshje e rëndë, me strukturë të ndërlikuar ndërtimi me rripa të zhguntë horizontal.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Me detaje pa shumë ngjyra dhe me sfond të errët, xhubleta është veshur edhe në dasma, por edhe në raste vdekjeje. 
12/16 Me detaje pa shumë ngjyra dhe me sfond të errët, xhubleta është veshur edhe në dasma, por edhe në raste vdekjeje. 
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta është bartëse e një sistemi vlerash e shenjash kulturore të popullit shqiptar. 
13/16 Xhubleta është bartëse e një sistemi vlerash e shenjash kulturore të popullit shqiptar. 
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Detaje nga qëndisjet në xhubletën e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës.<br /> Puna për futjen e xhubletës nën mbrojtje të UNESCO-s kishte nisur nga viti 2020. Kurse, dosja për të shpallur xhubletën pasuri të trashëgimisë kulturore nën mbrojtjen e UNESCO-s u dorëzua pranverën e vitit 2021.<br /> &nbsp;
14/16 Detaje nga qëndisjet në xhubletën e ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Puna për futjen e xhubletës nën mbrojtje të UNESCO-s kishte nisur nga viti 2020. Kurse, dosja për të shpallur xhubletën pasuri të trashëgimisë kulturore nën mbrojtjen e UNESCO-s u dorëzua pranverën e vitit 2021.
 
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta është një veshje e vjetër që ka jetuar në Ballkan dhe është ruajtur më së miri rrëzë Alpeve të Veriut duke shpalosur madhështi, prezencë, elegancë, simbolikë, autenticitet dhe krenari.
15/16 Xhubleta është një veshje e vjetër që ka jetuar në Ballkan dhe është ruajtur më së miri rrëzë Alpeve të Veriut duke shpalosur madhështi, prezencë, elegancë, simbolikë, autenticitet dhe krenari.
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Xhubleta përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë, ende e gjallë në kullën malësore shqiptare.&nbsp;
16/16 Xhubleta përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë, ende e gjallë në kullën malësore shqiptare. 
Xhubleta shqiptare përfaqëson veshjen më të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë. Kjo veshje tashmë është nën mbrojtjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë, UNESCO. Xhubleta ruhet edhe në Muzeun Kombëtar të Kosovës.
Previous slide
Next slide

Në Shqipëri kjo traditë, e njohur në botë si Transhumanca, zhvillohet në zonat e thella malore në veri dhe në jug të vendit. Me nisjen e stinës së verës, në qershor, barinjtë me kopetë e bagëtive bëhen gati të udhëtojnë drejt bjeshkëve. Ata e njoftojnë njëri-tjetrin dhe nisin së bashku rrugëtimin për në zonat e larta malore, ku qëndrojnë për tre muaj.

Ata marrin me vete enë dhe pajisje për të mbledhur dhe përpunuar qumështin, qentë që ruajnë bagëtitë, por edhe fyell apo çifteli e vegla të tjera muzikore, për të kaluar ditët dhe netët larg shtëpisë dhe familjes.

Pas tre muajsh shtegtimi, barinjtë dhe kopetë e bagëtive kthehen në shtëpi, së bashku me ushqimet e grumbulluara gjatë kësaj kohe. Zakonisht, për kthimin e tyre organizoheshin edhe festime. Kjo traditë rrezikon të zhduket për shkak të lëvizjes së banorëve të fshatrave drejt zonave urbane, por edhe për shkak të emigrimit jashtë vendit.

Ministrja tha se ky vendim “do të jetë një ogur i mirë edhe për dosjet e tjera që Shqipëria ka dorëzuar pranë UNESCO-s”.

Shqipëria ka dorëzuar kërkesat me dosjet përkatëse për “Kcimin e bjeshkës me tupan të Tropojës” dhe “Këndimin me lahutë të këngëve të kreshnikëve”, të cilat ende nuk janë shqyrtuar nga UNESCO.

Aktualisht pjesë e trashëgimisë botërore të UNESCO-s janë Gjirokastra, Butrinti, Berati, liqeni i Ohrit, lumi i Gashit në luginën e Valbonës, si dhe xhubleta.

Pak kohë më parë, Shqipëria u zgjodh anëtare e Bordit Ekzekutiv të UNESCO-s për periudhën 2023-2027.

​
XS
SM
MD
LG