Përmbytjet e janarit në shumë pjesë të Kosovës kanë shkaktuar dëme në vlerë rreth 6 milionë euro, tha të enjten për Radion Evropa e Lirë Sazan Ibrahimi, drejtor ekzekutiv i Asociacionit të Komunave të Kosovës (AKK).
Shirat e rrëmbyeshëm disaditorë gjatë janarit nxitën përmbytje në shumicën e komunave të Kosovës, duke shkaktuar dëme të mëdha në prona private dhe infrastrukturë publike dhe duke detyruar banorët të largohen nga shtëpitë e tyre.
Ibrahimi i tha Radios Evropa e Lirë se, sipas vlerësimeve fillestare nga komunat e prekura, dëmet arrijnë shumën e 6 milionë euro.
“Presim të bëhet më mirë”: Pasojat që lanë mbrapa vërshimet në Kosovë
Fushë-Kosova ishte ndër komunat e goditura më së rëndi nga vërshimet që ndodhën në fillim të janarit.
Ai ka jetuar me qira javët e fundit, pasi ishte evakuuar bashkë me dhjetëra familje të tjera të këtij vendbanimi.
Rreth 12 familje janë evakuuar nga Kuzmini - fshat me 475 banorë sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës - në fillim të janarit dhe tani banojnë gjetkë. Qiranë ua paguan komuna, tha për Radion Evropa e Lirë më 29 janar Rasim Rizahi, këshilltar në komunën e Fushë-Kosovës.
Fotografia poshtë tregon ndryshimin pasi Etemi e pastroi pjesërisht shtëpinë para se të kthehet në të për të jetuar.
Dalja e lumenjve nga shtrati sa herë që ka shira të rrëmbyeshëm, është ndër arsyet kryesore pse Kosova përballet me vështrime.
Rizahi tha për REL-in se Komuna e Fushë Kosovës po e bën vlerësimin e dëmeve nga vërshimet e fundit.
Tri javë më vonë, siç shihet në fotografinë poshtë, rruga është e hapur për qarkullim.
Fotografia poshtë tregon gjendjen në këtë vend tri javë pas.
Ndër to është edhe restoranti i Bali Berishës në fshatin Volljakë, i cili pësoi dëme në vlerë qindra mijëra euro, sipas tij.
“Rreth 130.000 euro është dëmi. Komuna e Klinës ka qenë, ka bërë fotografi, por nuk na ka lajmëruar”, tha Berisha për Radion Evropa e Lirë.
Ai e ka pastruar ujin dhe mbeturinat nga restoranti i tij, siç shihet në fotografinë më poshtë.
“Po presim të bëhet më mirë dhe të ndreqen gjërat, e jo të vuajmë gjithmonë”. Ai kërkoi nga autoritetet të “ndërmarrin masa” për pastrimin e shtratit të lumit Drin.
Përveç Drinit, në Klinë rrjedh edhe lumi Bistrica dhe Berisha thotë se mbeturinat e mbledhur në këta dy lumenj bëjnë që ato të dalin nga shtrati sa herë ka shira të rrëmbyeshëm.
Ekspertët vlerësojnë se problemi nuk lidhet vetëm me reshjet, por me keqmenaxhimin e lumenjve, ndërhyrjet e pakontrolluara dhe mungesën e masave parandaluese afatgjate.
Për dëmet e shkaktuara nga vërshimet e fundit, shumë komuna në vend, përfshirë Klinën dhe Fushë-Kosovën, u kanë kërkuar banorëve të prekur t’u drejtohen komunave përkatëse për kompensim.
Dëmet, sipas tij, kanë ndikuar ndjeshëm në ekonomitë familjare, bizneset lokale dhe infrastrukturën publike.
Komuna më e prekur është Gjakova, me rreth 2.7 milionë euro dëme, e ndjekur nga Drenasi me mbi 1.5 milion euro.
Ndërkohë, dëmet në Pejë, Rahovec dhe Mitrovicë arrijnë në rreth 800 mijë euro secila. Në Klinë dëmet vlerësohen mbi 650 mijë euro, ndërsa në Malishevë rreth 540 mijë euro.
Përveç këtyre, nga vërshimet janë prekur edhe Skenderaj, Istog dhe Fushë Kosovë, por vlerësimet përfundimtare për këto komuna ende nuk janë bërë.
Asociacioni i Komunave të Kosovës ka kërkuar nga institucionet qendrore kompensim sa më të shpejtë të mjeteve financiare për mbulimin e dëmeve.
“Komunat nuk mund ta përballojnë të vetme këtë barrë financiare. Pa ndërhyrje të shpejtë nga niveli qendror, rrezikohet seriozisht realizimi i shumë projekteve dhe ofrimi i shërbimeve për qytetarët”, tha Ibrahimi për REL-in.
Zyra e Kryeministrit të Kosovës nuk i është përgjigjur pyetjeve të REL-it lidhur me vlerën e dëmeve dhe afatin e kompensimit të tyre.
Përmbytjet në Kosovë përsëriten pothuajse çdo vit, ndërsa shumë projekte për rregullimin e lumenjve dhe ndërtimin e digave mbeten të parealizuara, pavarësisht se parashihen në buxhete.
Ekspertët vlerësojnë se problemi nuk lidhet vetëm me reshjet, por me keqmenaxhimin e lumenjve, ndërhyrjet e pakontrolluara dhe mungesën e masave parandaluese afatgjate.
Viti 2023 ishte ndër vitet kur vendi u godit më së shumti nga vërshimet. Ndër komunat e prekura atë ishin Skenderaj, Istogu, Klina dhe Mitrovica e Jugut.
Sipas raportit “Mjedisi i Evropës 2025”, i publikuar nga Agjencia për Mbrojtjen e Mjedisit e Kosovës, përmbytjet e vitit 2023 shkaktuan dëme prej 3.75 milionë eurosh vetëm në familje.
Megjithatë, sipas të dhënave të komunave në atë kohë, vlera e përgjithshme e dëmeve vlerësohej rreth 26 milionë euro.